evenwicht verstoven. Nu vorderen de aflezingen aan den open mano- 
meter een vrij wat langer tijd dan de paar minuien, die de aan 
zichzelf overgelaten drukbalans tot onze beschikking stelt, ja, wanneer 
alle huizen op druk staan duurt zoo’n aflezing, uitgevoerd door 
2 samen werkende waarnemers, ongeveer 3 kwartier. 
Aan êene gelijktijdige aflezing van drukbalans en open mano- 
meter waren derhalve vrijwel onoverkomelijke bezwaren verbonden, 
zoodat wij besloten de vergelijking uit Ie voeren door tusschenkomst 
van de beide gesloten waterstofmanometers van het Leidsche Labo- 
ratorium, M (]a en M li0 , waarvan de eerste een meetgebied van 20 
tot 60 atm., de tweede een meetgebied van 60 tot 120 atm. bezit. 
Wij willen er hier reeds op wijzen, dat deze wijze van werken de 
beoogde nauwkeurigheid in geen enkel opzicht heeft geschaad, zooals 
bovendien uit de discussie in de volgende paragraaf zal blijken. 
De bijgevoegde figuur stelt voor den open manometer O. M., de 
beide gesloten manometers M fi0 en M x . in en de drukbalans D. B. 
met haar olieperspomp O. P., benevens de leidingen en kranen, 
waardoor de verschillende instrumenten met elkaar in verbinding 
waren gebracht. De inrichting en werkwijze der verschillende 
manometers is reeds herhaaldelijk beschreven en afgebeeld, zoodat wij 
daarop thans niet nader behoeven in te gaan '). 
Eene kleine complicatie veroorzaakte nog het overbrengen van 
den druk van de met olie gevulde leidingen van de drukbalans op 
de leidingen der Leidsche manometers, waarin voor het overbrengen 
van druk steeds samengeperste lucht gebruikt wordt. Dit over- 
brengen geschiedde door middel van de stalen buis D l met het 
peilglas P 3 . Het niveau van de olie daarin kon met behulp van de 
oliepomp O. P. steeds behoorlijk op peil gehouden worden. Toen 
deze inrichting eenigen tijd in gebruik was, bleek het, dat kleine 
drukveranderingen in de olie van de drukbalans, veroorzaakt door 
het opleggen van gewichtjes op den zuiger, slechts zeer langzaam 
en traag naar de manometers M t0 en M uo werden overgebracht ; 
het was dus wenschelijk de druk in de olie van de drukbalans 
door middel van buizen, uitsluitend met vloeistof gevuld, op het 
kwik van de gesloten manometers over te brengen met uitschakeling 
’) Open manometer: H. Kamerlingh Onnes, Zittingsversl. Oct. 1898, Comm. 
N°. 44, en J. C Schalkwijk, Dissertatie, Amsterdam 1902. H. Kamerlingh Onnes, 
C. Dorsman en O. Holst, dit Zittingsversl. Comm. No. 146a. Manometer Jf 60 : H. 
Kamerlingh Onnes en II. H. F. Hyndman, Zittingsversl. Maart 1902, Comm. N°. 78, 
§17, II. Kamerlingh Onnes en G. Braak, Zittingsversl. Dec. 1906, Comm. N°. 97a, 
§ 3. Manometer ilf 120 : dit Zittingsversl. Comm. N (> . 146a en 146b. Drukbalans: 
Pu. Kohnstamm en K. W. Walstra l.c. 
