370 
Natuurkunde. — De Heer Kamerlingh Onnes biedt aan Mede- 
deeling N°. 1476. uit liet Natuurkundig Laboratorium te Leiden, 
H. Kamerlingh Onnes en Sophus Weber: „Verdere proeven 
met vloeibaar helium. O. Over het meten van zeer lage tempe- 
raturen. XXV. Over de bepaling van de temperaturen, die met 
vloeibaar helium verkregen worden, in ’t bijzonder in verband 
met metingen van de dampspanning van helium .” 
§ 1. Inleiding. In het volgende geven wij op grond van meer 
nauwkeurige temperatuurmetingen ©enige nieuwe bepalingen van 
dampspanningen van helium benevens eene bijdrage tot de kennis 
van de correctie voor den thermischen moleculairen druk, die bij 
thermometers van constant volume voor lage temperaturen met gas 
onder geringen druk moet worden aangebracht, wanneer men den 
manometer op de gewone temperatuur houdt x ). 
Deze correctie werd in Med. N°. 1246 (Dec. 1911) ter sprake 
gebracht, eene schatting ervan, die geschiedde om een oordeel over 
de waarde der temperatuurbepalingen te verkrijgen, leerde, dat de 
invloed alleen bij de meting van de laagste temperaturen buiten de 
toen opgegeven grens van nauwkeurigheid : 0,1 graad, zou gaan. 
De thans met behulp van een voor nauwkeuriger metingen inge- 
richten helium-thermometer met kwikmanometer verrichte bepalingen 
van het kookpunt van helium hebben ons in staat gesteld de nauwkeurig- 
heid van de temperatuurbepaling 7 bij de vroegere seriën der proeven 
met vloeibaar helium, bij welke dit punt eveneens bepaald is, te 
toetsen. Daarbij blijkt het verschil der vorige uitkomsten met de 
thans verkregene door de correctie voor den thermischen moleculairen 
druk verklaard te kunnen worden. Deze correctie blijft beneden de 
toen als grens van nauwkeurigheid opgegeven waarde. Wat de 
correctie bij de laagste gemeten temperatuur betreft, deze blijkt even- 
eens ongeveer de geschatte grootte te hebben. De vroegere metingen 
worden dus in hun geheel bevestigd. 
Wij hebben thans voor het eerst metingen verricht met een helium- 
thermometer, waarbij als manometer een stookdraad-manometer 
volgens Knudsen dient. (Verg. § 7 Suppl. Comm. N ü . 34). Met dezen 
thermometer zullen wij ook tot nog lagere temperaturen als tot nog 
toe kunnen gaan. De correctie van den thermischen moleculairen 
druk werd daarbij nu reeds van overwegend belang. Het gelukte 
ons, al was het dan ook met behulp van eene onderstelling omtrent 
b Vergelijk voor een ander plan hel slot van § 7 Comm. Suppl. N°. 34 (Sept. 
1913) in welke § ook het in deze Mededeeling vervatte onderzoek reeds is aange- 
kondigd. 
