372 
meter zoo te kiezen, dat bij de beoogde metingen een optimum ten 
opzichte van het voldoen aan de met elkander strijdende eischen 
bereikt wordt. 
Eene berekening' van de orde van grootheid van elk der in aan- 
merking komende storingen, onzekerheden of correcties zal ons 
daartoe in ’t algemeen voldoende in staat stellen. 
Het is duidelijk, dat wij onze aandacht in ’t bijzonder aan de 
capillair hebben te schenken, die het reservoir (op lage temperatuur) 
met den manometer (op gewone temperatuur) verbindt. 
Wat 1°. betreft wordt de onzekerheid omtrent de verdeeling van 
de temperatuur langs de capillair in ’t bijzonder van invloed in het 
benedenste (koudste) deel van de capillair waar de dichtheid van 
het gas het grootste is ; hoe nauwer dit deel in verhouding is, des 
te kleiner zal de onzekerheid zijn. 
Het zal natuurlijk steeds aanbeveling verdienen om de berekening' 
van de correctie voor het deel van het schadelijk volume, dat op 
rekening van de capillair komt, te ontgaan door een hulpcapillair 
volgens Chappuis naast de thermometercapillair aan te brengen *). 
In ons geval hebben wij dit wegens gebrek aan plaats in den 
cryostaat niet kunnen doen. Van des te meer belang was het dus 
om het benedenste deel van de capillair zoo nauw mogelijk te 
nemen, waaruit met het oog op 2°. volgt, dat de capillair naar 
boven wijder moet worden. 
Bij de laagste temperaturen wordt de vraag of het helium de gas- 
B 
wetten volgt van belang. Eenerzijds komt de term — in de toe- 
V 
B 
standsvergelijking, pv = A H — in aanmerking, waarin B voor gered u- 
v 
ceerde temperaturen van 0,2 bv. vrij groote waarde aanneemt, zoodat 
de voor B aan te brengen correctie belangrijken invloed kan verkrij- 
gen. Zoolang de toestandsvergelijking van het helium niet beter bekend 
is dan thans en de berekening ervan uit de gemiddelde toestands- 
vergelijking volgens de wet der overeenstemmende toestanden moet 
geschieden, heerscht omtrent deze correctie groote onzekerheid. 
Anderzijds is het de vraag of A nog wel recht evenredig' aan T mag 
worden gesteld en of niet veeleer een absolute nulpunts-restdruk 
volgens de quanten theorie in rekening moet worden gebracht. 
Men zou in beide opzichten de moeilijkheid voldoende kunnen 
ontgaan als men den vriespuntsdruk van den thermometer maar 
: ) Wij houden ons hier alleen bezig met den thermometer van constant volume. 
Over het partij trekken van thermometers bij constanten druk zal een volgende 
Mededeeling handelen. 
