klein genoeg kon nemen, maar dan begint de thermische molecu- 
laire druk, wij vestigden er. reeds boven de aandacht op, moeilijk- 
heden op te leveren, die ten slotte al de overige overtreffen. Deze 
2 R 
druk hangt n.1. af van de verhouding ^ , waar R de straal van de 
capillair en X de gemiddelde weglengte is. 
Terwijl wij nu het drukevenwicht tusschen reservoir en manometer, 
als de temperaturen van beide gegeven zijn, kennen voor de extreme 
2R i 2R 
gevallen - — — - en — = oo is dit voor tusschengelegen waarden van het 
quotiënt niet het geval. Bij de gewone gasthermometers met onge- 
veer aan den normalen druk gelijken vriespuntsdruk kan men, daar 
2 R 
aan de voorwaarde — = oo vrijwel wordt voldaan, de drukkingen 
p 1 boven en p 2 beneden aan de capillair, waar respectievelijk 
de temperaturen r I\ (de gewone) en 2\ (de te meten tempera- 
tuur) heerschen, aan elkaar gelijk stellen. Maar dit is, zooals 
wij zullen zien, volstrekt niet meer geoorloofd, wanneer men de 
temperaturen, bij welke de dampdrukking van het helium slechts 
een paar millimeters bedraagt, wil meten. Bij thermometers, die 
voor dit doel geschikt zijn, krijgt men, zooals bij de in deze 
mededeeling behandelde metingen duidelijk wordt, met belang- 
rijke correcties te doen en ligt het zelfs voor de hand (verg. 
Comm. Suppl. N°. 37 § 7) te vragen of het niet beter is bij de tem- 
peratuurmeting uit te gaan van de evenwichtsvoorwaarde voor 
2 R V'Y. Pl 
het geval - = oo nl. - = • — - 
* i /sr, Vi 
§ 3. Beschrijving van de heide thermometers. 
De thermometer met kwikmanometer (zie tig. 1) was de in 
Med. N°. 1246 beschreven verbeterde vorm van dien in Med. N°. 119. 
Het reservoir Th x had een ongeveer drie maal grooteren inhoud, 
23.95 cM 3 ., en de capillair bestond uit drie stukken, het eerste van 
beneden af Ca — Ci 19.43 cM. van 0.0362 cM. radius, het tweede 
Ci — Cc 980 c.M. van 0.0783 cM., het derde C c — Cd 22.59 cM. van 
0.0947 cM. Boven aan de glazen capillair was een koperen capillair 
van 1.2 mM. diameter gesoldeerd, die verbonden werd aan den 
vroeger, Med. N°. 119 Pl. I en laatstelijk in Med. N°. 1246, Pl. I 
tig. 3 beschreven voor thermometrische bepalingen bestemden kwik- 
manometer. Deze laatste had sinds de verbetering in Med. N°. 1246 
nog slechts eene onbeduidende verandering ondergaan; behalve de 
glazen kraan in de naar de koperen capillair gaande glazen capillar 
