of met 
V 
T 
8 0,30967 3 p 2 q 0 273 
waar q 0 de dichtheid van het gas bij 0° en 1 dyne is, of 
pdp = 
0, 30967. 273 s q 0 R i k 3 
T dT 
1 + 
wanneer wij als Knudsen met de (voor temperaturen beneden die 
van vloeibare lucht wel is waar niet meer bruikbare) formule van 
Sutherland rekenen en v\ 0 de wrijvingscoëfficient bij 0° C. is. 
Knudsen heeft de waarde k, en k, voor waterstof en zuurstof 
bepaald en gevonden — 2.3 en k. 
Gemakkelijk 
1 . 
toont men aan dat de formule (1) van de formule 
1 
van Knudsen 1 ) alleen verschilt doordat met vermenigvuldigd 
i + 2 
X 
2 R 
2 R 
is, een factor, die voor groote waarde van — geen rol speelt. 
Het is dus duidelijk dat de factor k x als (1) voor alle waarden 
2 R 
van — zal gelden, niet eene constante kan zijn, daar hij voor alle 
, 2R 1 2R 
gassen bij — tot i, en voor groote waarden van — voor O a 
A QO A 
en H 2 tot 2.3 wordt. 
Nu moet men echter, wanneer men bij de theoretische afleiding van 
de verhouding van warmtegeleiding en wrijving tot quantitatief juiste 
uitkomsten wil geraken, voor de gemiddelde weglengte bij de warmte- 
geleiding eene iets grootere waarde van de gemiddelde weglengte in 
rekening brengen dan die, welke uit de wrijving volgt. Dit wil 
zeggen, dat de snelheid van de moleculen bij eene botsing niet is 
die, welke volgt uit de temperatuur op een afstand X, maar op een 
afstand aX, waar « voor éénatomige gassen 2.5 en voor tweeatomige 
gassen 1.7 is. Voeren wij dit in de uitdrukking voor M in, dan 
verkrijgen wij nog, gelijk Knudsen gevonden heeft, k t = 1 stellende, 
voor tweeatomige gassen k x = 1.7, 4 voor groote waarden van 
2R 
— , of, k x = 2.3. Voor helium moeten wij dan stellen k x = 2,5 .•■§-= 3.33. 
q M. Knudsen. Ann. d. Phys.. Bd. 33 p. 1444. 1910. 
