998 
Natuurkunde. — De Heer Lorëntz biedt eene mededeeling aatt 
van den Heer W. J. de Haas en Mevrouw G. L. de Haas — 
Lorentz : „Een -proef van Maxwell en de moleculaire stroomen 
van Ampère.” 
(Mede aangeboden door den Heer Kamerlingh Onnes). 
In het artikel van Einstein en de Haas a ), waarin het bestaan der 
moleculaire stroomen van Ampère experimenteel wordt aangetoond, 
is vermeld hoe Richardson een dergelijk bewijs heeft trachten te 
leveren, hoewel zonder succes. 
In verband hiermede is het interessant, dat reeds Maxwell in 
1861 * 2 ) een proef genomen heeft om uit te maken of een magneet 
materie in draaiende beweging bevat. Hij had die als volgt ingericht. 
Een klos kan draaien om de horizontale middellijn BB' van een 
ring, die zelf om zijn vertikale middellijn draait. Laat in het geval, 
dat de klos niet wentelt, de in den klos vaste as CC' met de verti- 
kaal samenvallen. Bestaan er in den klos draaiende bewegingen om 
een as loodrecht op BB' en CC en draait de ring om zijn vertikale 
middellijn, dan moet de as CC' van de vertikaal afwijken. Nadere 
bijzonderheden over de proef zijn niet te vinden. Slechts vermeldt 
Maxwell, dat hij de zooeven genoemde afwijking niet heeft kunnen 
waarnemen, zelfs niet, wanneer de klos een ijzeren kern had. 
Wij willen ons eenigszins uitvoeriger met dit vraagstuk bezig- 
houden. Daarbij zullen wij ons meer speciaiiseeren dan Maxwell 
deed. Wij zoeken nl. niet naar het effect van willekeurige rotatie- 
bewegingen, maar naar dat van kringstroomen van Ampère of wel 
volgens de electronentheoretische opvatting van om de moleculen 
rondloopende (negatieve) electronen. 
Om het vraagstuk voor berekening 
vatbaar te maken stellen wij ons 
zelfs voor, dat al deze electronen zich 
met dezelfde snelheid in vaste cirkel- 
vormige banen bewegen, die alle even 
groot zijn. 
Nevenstaande figuur diene tot 
schema. 
OX ' , OF', OZ' zijn hierin vaste 
assen, OZ' is vertikaal. 
OX, OY, OZ zijn in het lichaam 
z' 
O Versl. Kon. Akad. v. Wet. Amsterdam. XXIII. p. 1449, 1915. 
2 ) Maxwell, Electricity and Magnetism, Vol. II, p. 203 e.v. 
