512 
§ 3. In verband met deze gegevens kan het volgende opgemerkt 
worden. 
De vervanging van het bromium in broombenzol door jodium, 
doet bij dezelfde temperatuur de waarde van u stijgen, evenals dat 
vroeger bij het vervangen van Cl door Br werd gevonden; een 
gedrag, dat juist tegengesteld is aan dat, wat in het geval van de 
gesmolten halogeniden der alkali-metalen werd waargenomen. In 
overeenstemming met wat vroeger gevonden werd, doet de vervanging 
van H in de benzolkern door CH t , de waarde van f i stijgen 
(i broombenzol en o-broomtoluol), en hetzelfde geldt óók voor de ver- 
vanging van H door de iV^0 3 -groep, door halogenen of door de 
azoxy- groep ; in het algemeen door substitutie van H , door uit sterk 
elektronegatieve elementen opgebouwde radikalen. Dit schijnen 
algemeene regels te zijn. Iets dergelijks treedt op, wanneer aromatische 
koolwaterstof-radikalen de H vervangen : bij vergelijking van hexyl- 
of heptylamine met diphenyl- en dibenzy lamine is dit zeer duidelijk, 
en ook zoo bij vergelijking van acetophenon en benzophenon. De 
p-tf-kromme voor den kaneelzuren aethylester ligt beneden die voor 
den overeenkomstigen methyl-ester evenzoo die voor monomethylaniline 
beneden die van aniline. Daarentegen wordt de waarde van p bij 
het aniline zeer sterk vergroot bij vervanging van de H der JSIH 2 - 
groep door twee isobutyl- radikalen. 
De hydreering van het pyridine tot piperidine doet de kromme 
der eerste verbinding dalen ; voor thiopheen ligt zij beneden die voor 
het piperidine. 
Enkele krommen voor eenige amylammen zijn hierbij tevens weer- 
gegeven ter onmiddèllijke vergelijking. Een en ander houdt wel 
verband, eenerzijds met de vervanging van het atoom-^^/ in 
/ 
thiopheen door de atoomkombinatie — JS = CH, anderzijds wellicht 
met de onverzadigdheid der C-atomen in het pyridine , in vergelijk 
met die in het piperidine, — alhoewel in dit laatste geval toch niet 
van een vasten regel sprake kan zijn, daar b.v. de kromme voor 
het benzol grootendeels beneden die voor het cyklohexaan is gelegen. 
Blijkbaar komen hier tevens sterk konstitutieve faktoren in het 
spel, die een direkten samenhang tusschen de grootte van p en de 
al- of niet-verzadigheid der (7-atomen steeds min of meer verbergen. 
Met deze reeks verbindingen wordt het onderzoek van organische 
vloeistoffen voorloopig afgesloten. 
Groningen, Augustus 1915. 
Anorganisch- Chemisch Laboratorium 
der Rijks- Universiteit. 
