522 
dit verschijnsel, dat in Fig. 1 — 4, welke een stel bij elkaar be- 
hoorende karakteristieke curven weergeeft, duidelijk in het oog 
springt, werkelijk geheel onafhankelijk te zijn van den duur en 
aard der ontwikkeling, mits deze slechts voor de beide bij elkaar 
behoorende plaat-helften volmaakt dezelfde was. Een kortdurende of 
een lang voortgezette ontwikkeling gaven steeds hetzelfde resultaat 
— hoewel natuurlijk de absolute stijlheid van de helling verschilde. 
Ook de temperatuur van het ontwikkelingsbad veranderde er niets 
aan. De oorzaak voor het verschijnsel moest wel samenhangen met 
den aard der stralende energie waaraan de gevoelige laag was bloot- 
gesteld. 
Dat een verschil in physischen zin bestaat tusschen de werking 
van gewoon licht en Röntgenstralen op de gevoelige plaat schijnt 
mij geen oogenblik aan twijfel onderhevig. De gevoelige laag ab- 
sorbeert namelijk lichtstralen zeer krachtig, terwijl Röntgenstralen 
slechts matig geabsorbeerd worden. Waar wij verder weten dat in 
zeer wijde grenzen de werking der beide stralensoorten toeneemt 
naarmate de intensiteit grooter is, kunnen wij a priori vermoeden 
dat bij lichtstralen de werking aan de oppervlakte van de gevoelige 
laag zeer intensief is, doch in de dieper gelegen gedeelten daarvan 
zeer belangrijk in intensiteit afneemt. Bij Röntgenstralen, die veel 
minder sterk verzwakt worden bij het doordringen in de broom- 
zilvergelatinelaag, mogen wij verwachten, dat de werking in de 
oppervlakkige en dieper gelegen lagen der gelatine niet noemenswaard 
in sterkte zal verschillen. Na het ontwikkelen zullen wij dus bij 
een negatief, dat door lichtwerking verkregen is, een zeer ongelijk- 
matige verdeeling van het gereduceerde zilver mogen verwachten : 
dit is vooral opgehoopt aan de oppervlakte, terwijl de gelatine aan 
de glaszijde haast geen gereduceerd zilver zal bevatten. Bij een 
Röntgennegatief daarentegen zal de inwerking in alle lagen van de 
gelatine vrij wel gelijk geweest zijn, en is het zilver dus vrij wel 
gelijkmatig verdeeld over de geheele dikte der gelatinelaag. 
Dat deze opvatting juist is, is aan iedereen die veel negatieven 
ontwikkeld heeft voldoende bekend. Na het ontwikkelen doch vóór het 
fixeeren, is een goed doorontwikkeld Röntgennegatief aan de achter- 
zijde ongeveer even duidelijk als aan de voorzijde, terwijl bij een 
gewone photographische plaat alleen de krachtigste lichtpartijen aan 
de achterzijde zichtbaar zijn. 
De vraag is nu of dit physisch verschil aansprakelijk zou kunnen 
zijn voor het waargenomen verschijnsel. Het komt mij voor, dat de 
mogelijkheid niet ontkend kan worden, en zelfs vrij plausibel is, 
indien men de vraag op de volgende wijze beschouwt. 
