544 
viskositeit in de oplossingen met veel zuur maar zonder pepsine, dat 
wij de werking van het zuur alléén ook niet mogen verwaarloozen. 
Vatten wij alles te samen, dan kunnen wij het volgende opmerken : 
1. Bij de bepalingen der viskositeit is het maximum een weinig 
naar den kant der lage zuurgehalten verschoven door de werking 
van het zuur. 
2. Het is te verwachten, dat de ligging der maxima van zwelling 
niet geheel dezelfde blijft wanneer het eiwit gesplitst wordt; van de 
richting dier verandering kunnen wij voorloopig niets zeggen. 
3. Pepsine wordt langzamerhand minder werkzaam, vooral in de 
zwak zure oplossingen, echter ook in de zeer sterk zure oplossingen. 
Hierdoor wordt, vooral bij langen duur der proef, het optimum der 
werking van pepsine verschoven naar den kant der sterker zure 
oplossingen. 
4. Het zuur zelf brengt reeds een zekere vertering tot stand, deze 
komt vooral tot uiting in de oplossingen met sterk zuurgehalte en 
moet het optimum der vertering in de pepsine-houdende oplossingen 
naar den kant der sterker zure oplossingen trachten te verschuiven. 
Ik heb hierbij wat lang stilgestaan om te laten zien, hoe inge- 
wikkeld het vraagstuk is en vooral ook, om te laten zien, dat men 
niet kan verwachten een volmaakte overeenkomst te zullen vinden 
tusschen maximum van zwelling en optimum van werking der 
pepsine. Ik deel hier nu de uitkomsten mede van een proefreeks 
met gedialyseerd en gefiltreerd paardenserum. 
Wanneer wij de viskositeit grafisch voorstellen als functie van 
Pu, blijkt het maximum bij pn=2.5 te liggen. Het optimum van 
de pepsine-werking ligt bij pa =1.7. Sörensen geeft voor dit optimum 
waarden van 1.6 tot 2.26 al naar den duur der vertering. Houden 
wij ook deze waarden, die zeer betrouwbaar zijn, in het oog, en 
herinneren wij ons de boven vermelde oorzaken voor een uiteen- 
loopen der maxima van viskositeit en zwelling, dan meen ik, dat 
ook deze proeven weer de veronderstelling bevestigen, dat de wer- 
king van pepsine bepaald wordt niet door de concentratie der H- 
ionen alleen, maar vooral door den toestand van het substraat en 
wel in de eerste plaats door de zwelling. 
Natuurlijk moeten de onderzoekingen met eiwitoplossingen voort- 
gezet worden en uitgebreid tot andere zuren en moet ook hier de 
invloed van zouten worden nagegaan. 
Intusschen ligt het voor de hand ook bij andere enzymen der- 
gelijke beschouwingen toe te passen. De lijn, die de viskosiieit (en 
dus ook de zwelling) als functie van pn voorstelt, vertoont zeer 
veel overeenkomst met de lijn, die de werking van vele enzymen, 
