642 
aarde, de slingertijden over de geheele lengte van het staafje en de 
stroom loevoerd raden op te drijven tot 10 a 20 seconden. Derhalve 
was het veld der aarde tot op 1 a l / 4 °/ 0 gecompenseerd. Over de 
voor de compensatie dienende inrichting zal ik slechts kort zijn. 
R en h in tig. 1 zijn resp. een raam en een hoepel met koperdraad 
bewikkeld. Deze windingen werden door een stroom doorloopen, 
die door eene accumulatoren batterij geleverd werd. 
Het juiste regelen der stroomsterkte geschiedde met behulp van 
weerstandsbanken met nevensluiting voor de fijnere regeling. 
Nadat op deze wijze het grootste gedeelte van het veld der aarde 
gecompenseerd was, werd het overblijvende gedeelte op de volgende 
manier weggenomen : 
Op een 3-1al meters afstand werd een tamelijk groote permanente 
magneet geplaatst ter hoogte van het midden van het. staafje S. 
Deze magneet werd zoo lang in het horizontale vlak waarin hij 
gelegen was gedraaid, tot het hulpapparaat een slingertijd van 20 
seconden bereikt had; hiermede was de compensatie ter plaatse van 
het midden van het staafje bereikt. Evenwel was de compensatie 
aan de einden van het staafje niet tegelijkertijd bereikt met de 
compensatie in het midden. 
Het was dus noodig, de compensatie aan de uiteinden nog verder 
te verbeteren en wel zonder de in het midden verkregen compen- 
satie te storen. Te dien einde werden verticaal boven en beneden 
het staafje (in de figuur niet geteekend) in horizontale richting 
permanente magneetjes van gelijk moment aangebracht. Deze mag- 
neten waren draaibaar om een verticale as en verschuifbaar in 
verticale richting. Om te zorgen dat hunne magnetische momenten 
werkelijk onderling gelijk waren, waren ze gemaakt uit tot bun- 
deltjes vereenigde stukken van een geharde en gemagnetiseerde 
breinaald. Door het aantal stukken gelijk te nemen evenals hunne 
grootte, verkreeg men gelijk waardige magneten. 
§ 4. Compenseerend ivisselend veld. 
Intusschen was de compensatie die op deze wijze verkregen kon 
worden en die we met I zullen aanduiden, niet voldoende om de 
bron van fouten waarop wij wezen voldoende te elimineeren, en 
het gezochte zwakke effect te voorschijn te doen komen. 
Om het „overblijvende” veld, zooals het in het vervolg genoemd 
zal worden, onschadelijk te maken, bediende ik mij van den vol- 
genden kunstgreep (II). Aan het ijzerstaafje S werd in horizontale 
richting een klein magneetje M (gemagnetiseerd stuk horlogeveer) 
bevestigd en een horizontaal geplaatste draadklos (de „compensee- 
