643 
rende klos”) K werd met de as langs enne op dat magneetje ge- 
richte en ongeveer loodrecht daarop staande lijn geplaatst. Die klos 
kon in de richting der lengte verschoven worden. Hij werd door 
denzelfden stroom doorloopen, die door de windingen geleid werd. 
Het is duidelijk, dat nu bij geschikte schakeling en bij geschikt 
gekozen afstand van den compenseerenden klos kan bereikt worden, 
dat steeds het wisselend koppel waarmee hij op het d warsmagneetje 
werkt, het koppel door het overblijvende veld op de wisselende 
horizontale magnetisatie van het staafje uitgeoefend, opheft. Om dit 
te bereiken kon niet alleen de klos worden verschoven, maar was 
bovendien een nevensluiting Sh van regelbaren weerstand aange- 
bracht, zoodat slechts een grooter of kleiner deel van den geheelen 
stroom door den compenseerenden klos ging. 
Wegens de kleine veranderingen van het aardveld, die tot betrek- 
kelijk groote veranderingen van het overblijvende veld aanleiding 
geven, moest aan de compensatie II steeds veranderd worden. Zij 
kon echter lang genoeg constant worden gelaten om de waarneming 
van het gezochte verschijnsel mogelijk te maken. 
Bij de laatste proeven bleek het noodig, daar de compenseerende 
klos niet dicht genoeg bij de staaf gebracht kon worden, er een 
ijzeren staaf in te leggen. 
§ 5. De verschillende effecten. 
Wij zullen hier het gezochte effect het eerste, en het effect dat te 
wijten is aan de werking van het overblijvende veld op de hori- 
zontale magnetisatie van het staafje, vereenigd met die van den 
compenseerenden klos op het dwarsmagneetje, het tweede effect noemen. 
Er is nu echter nog een derde effect, dat evenals het eerste in 
afwisselend gerichte stooten bestaat, die op het staafje werken op 
de oogenblikken waarop de stroomrichting wordt omgekeerd. Wan- 
neer namelijk de draad van den slinger den een van de beide 
koperdraden a en i verlaat, verloopt er een zekere tijd voor hij 
met den anderen daarvan contact maakt. Gedurende dat tijdsverloop 
r is er geen stroom in den toestel. Het opgehangen staafje heeft 
zijn remanente magnetisme, dat evenals de magnetisatie vóór het 
verbreken van den stroom een horizontale component heeft, en op 
deze werkt het overblijvende veld, een invloed, die niet op de met 
II bedoelde wijze wordt opgeheven, omdat de compenseerende klos 
in den tijd r zonder stroom is. Wij zullen dit het derde effect a 
noemen. 
Daarbij komt nu echter nog een derde effect h, waarvan de 
