fende krachten volkomen zouden worden opgeheven, als de magne- 
tisatie de rechte lijn OC volgde. Immers, dan zou zij evenredig met 
i toenemen en dus zouden Dok de werking van het overblijvende 
veld op het magnetische moment van het staafje en de werking van 
den stroom in den compenseerenden klos op het d warsmagneetje even- 
redig aan elkaar veranderen. Zij zouden elkaar steeds opheffen, om- 
dat zij dat ten slotte, als de waarden OK en KC bereikt zijn, doen. 
In werkelijkheid bestaat echter gedurende den tijd r' niet de 
magnetisatie M' die door de rechte lijn OC, maar de magnetisatie M 
die door de kromme lijn ABC wordt voorgesteld ; de werking van 
het overblijvende veld op de magnetisatie M — M' blijft dus bestaan. 
Die werking geeft aanleiding tot een stoot, die met (M — M') x' 
evenredig is, als M — M' de gemiddelde waarde van het verschil 
gedurende het tijdsverloop x' voorstelt. Overwegen de negatieve 
waarden van M—M', die men tusschen O en Q vindt, over de 
positieve, die tusschen Q en C voorkomen, dan zal het gemiddelde 
verschil M — M' dezelfde richting hebben als de remanente magne- 
satie OA die een oogenblik vroeger bestond en die tot effect 3 a 
aanleiding gaf. In dit geval hebben dus de effecten 3a en 3 b hetzelfde 
teeken. In het in de figuur onderstelde geval leggen de positieve 
waarden van M — M' meer gewicht in de schaal dan de negatieve 
en zijn de beide effecten 3a en 3 b van tegengesteld teeken. 1 ) 8 ) 
zoo kort, dat de in dien tijd op het ijzer werkende krachten geen noemenswaarden 
invloed op zijne beweging kunnen hebben. Hij is te verwaarloozen ten opzichte 
van den tijd r', die noodig is voor de veranderingen ABC of DEF , welke plaats 
hebben nadat gedurende' het boven beschouwde tijdsinterval r de remanente 
magnetisatie OA of OD is blijven bestaan. Na het sluiten van den stroom duurt 
het nl. wegens de zelf-inductie een merkbaren tijd r' vóór de stroom de volle 
sterkte i Y (OK of OL ) en het magnetisch moment de daarbij behoorende grootte 
Mi (KC of LF) heeft bereikt. 
') Wij merken hierbij nog op dat een effect 36 van dezelfde richting als 3a 
aan dit laatste zou voorafgaan, als het verdwijnen van den stroom een merkbaren 
tijd vorderde. Dit volgt uit de omstandigheid, dat de tak FGA overal beneden de 
rechte lijn FO ligt. 
2 ) Men zou (M — M') t' of f (M — M’) dt over den tijd F kunnen berekenen, als 
men niet alleen de in de figuur voorgestelde verandering van M met i kende, 
maar ook voor elke waarde van i het aantal inductie-lijnen N, dat door de win- 
dingen omvat wordt en dat door een dergelijken kring als de in de figuur getee- 
kende zou kunnen worden voorgesteld. Men heeft nl., als r de weerstand in de 
keten is en E de electromotorische kracht 
of, daar 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXIV. A°. 1915/16. 
42 
