650 
waarnemingen, waarbij verschillende wijzigingen van de toestellen 
beproefd werden, wel duidelijke aanwijzingen van het gezochte effect 
maar toch geene geheel bevredigende uitkomsten verkregen werden, 
gelukte het eindelijk een reeks waarnemingen te doen, die het gezochte 
verschijnsel duidelijk te voorschijn deden komen. Althans schijnen 
mij de uitkomsten die ik hieronder laat volgen, moeilijk op eene 
andere wijze verklaard te kunnen worden. Tot mijn leedwezen 
konden deze waarnemingen niet worden herhaald, daar zij gedaan 
werden op den laatsten dag dien ik aan het onderzoek kon besteden. 
De slingertijd van den slinger werd bepaald op 1.91 2 seconde, 
die van het staafje op 1.856 seconde. De demping van het staafje 
was zoo groot dat in 39 halve schommelingen de amplitudo tot de 
helft daalde, terwijl het traagheidsmoment door middel van een 
bekend hulptraagheidsmoment bepaald werd op 0.815 gr. cm 2 . 
De bewegingsvergelijking van het staafje voor vrije trillingen luidt 
d?x dx 
df 0 y dt 
waarin x de uitwijkingshoek is, en g de wrijvingscoëfficient gedeeld 
door het traagheidsmoment, terwijl n B de frequentie van de vrije 
trillingen voorstelt, zooals zij bij afwezigheid van demping zou zijn. 
Aan deze vergelijking voldoet 
t 
x = C 0—^9 1 cos 2 Jt — , 
T 
als 
T n 
2jt 
V / 
Stel dat, met de frequentie n van den slinger, een uitwendige 
kracht werkt, die een versnelling — acosnt geeft. De gedwongen 
trillingen worden dan bepaald door de vergelijking 
d\x o dx 
dt^ dt ’ 
De oplossing hiervan is 
als 
is. 
x = — cos (nt ~\- cp) , 
• 2 
rc 2 — «o 2 = qcos <p , ng = q sin y 
(r) 
0 Men kan in deze vergelijking x, — enz. opvatten als draaiingshoek, hoeksnel- 
heid enz., maar ook als verplaatsing, snelheid enz. op de schaal. 
