houding van 1 tot 1 -)- q veranderden, zouden wij nieuwe punten 
P, P' , P" , enz. krijgen. Wij zullen nu onder rj, i', ?/, enz. de 
componenten van de verplaatsingen der deeltjes uit deze standen 
P, P' , P" verstaan, en onder q x , q 2 , . . . q s grootheden die op de in 
de vergelijkingen (3) uitgedrukte wijze met è', rj, £, £', "»/, s', . . . sainen- 
hangen, als wij aan de coëfficiënten «, /?, y dezelfde waarden blijven 
toekennen, die wij er in de vorige § aan hebben moeten geven. 
Men ziet dat nu werkelijk door q, q 1 . . . q s de stand van liet ge- 
lieele stelsel bepaald is. Verder is het duidelijk dat, aangezien q nu 
als veranderlijk beschouwd wordt, zoodat wel is waar de plaatsen 
der buitenste deeltjes in het oppervlak S zijn voorgeschreven, maar 
dit oppervlak zelf, denzelfden vorm behoudende, zich kan uitzetten 
of samentrekken, eene constante waarde van q, d.w.z. een stand- 
vastig volume in het algemeen slechts door eene aan die coördinaat 
beantwoordende uitwendige kracht Q zal kunnen worden gehand- 
haafd. 'Het is juist deze kracht, die wij willen leeren kennen en 
wel in het bijzonder voor het geval dat q = 0 is, d.w.z. voor den 
toestand van het lichaam, waarmede wij in § 1 begonnen. 
De waarde van Q hangt samen met die van den uitwendigen 
druk. De beteekenis van Q is n.1. deze dat bij een oneindig kleine 
verandering óq van de coördinaat q, terwijl de andere coördinaten 
niet veranderen, Qóq de arbeid der uitwendige krachten is. Heeft 
nu die verandering plaats te beginnen met de waarde q = 0, dan 
nemen alle afmetingen van het oppervlak toe in reden van 1 tot 
1 -j- óq. Het volume neemt toe met 3v . óq en de arbeid van den 
uitwendigen druk is — 3 pv . óq, waaruit blijkt dat 
Q = — Spv (4) 
is. 
§ 3. Men kan Q door middel van de bewegingsvergelijkingen 
van Lagrange bepalen, zoodra men de potentieele energie U en de 
kinetische energie T als functien van alle coördinaten q en alle 
snelheden kent. 
Men heeft dan nl. 
d ÖT dU 
Q dt\dq) dq dq' 
waarbij aanstonds valt op te mei’ken dat de eerste term kan worden 
weggelaten. Wat nl. ook de waarde van 
dT 
dq 
moge zijn, in elk geval is zij door den toestand van het lichaam 
