665 
Daar nu bij de trillingen de gemiddelde waarde van eiken coördinaat 
q over een lang tijdsverloop 0 'is, kan de term 4, worden weggelaten. 
Wat A 0 betreft, deze term stelt de waadde voor, die de uitwendige 
kracht Q zou moeten hebben, om het volume op de onderstelde 
grootte te houden, indien alle coördinaten q,...q s 0 waren, d.w.z. 
als er in het geheel geen warm tebe weging was. Voor deze kracht 
kunnen wij een uitdrukking vinden, als wij het volume v„ invoeren, 
dat het lichaam bij het absolute nulpunt, vrij van uitwendige krach- 
ten zou innemen. Om dan bij diezelfde temperatuur het volume v 
te handhaven, dat wij grooter dan v 0 onderstellen, zou een nega- 
tieve druk op het lichaam moeten worden uitgeoefend, dien wij kun- 
nen voorstellen door 
v—v, 
KV 
(8) 
waarin k een zekere gemiddelde coëfficiënt van kubieke compressi- 
biliteit is. 
Uit (4) volgt dan 
q = 3 ±-^>, 
K 
en dit is de waarde van A 0 . Zoo er wel warmtebeweging bestaat, 
heeft men dus blijkens (7) 
K 
Vragen wij eindelijk, welk volume het lichaam in het geval der 
warmtebeweging zal innemen, als er geen uitwendige druk op werkt, 
dan hebben wij ; slechts Q = 0 te stellen. Daardoor wordt 
v—v B = — iKA ? ,. .... . . . (9) 
welke vergelijking dus het gezochte verband tusschen de warmte- 
beweging en het volume leert kennen. 
§ 5. De beteekenis van A 2 is deze dat, wat de termen van de 
tweede orde met betrekking tot q{, q 3 , . . . q x betreft, de potentieele 
energie van het lichaam, als het volume in de door q bepaalde mate 
is toegenomen, door 
(ii> . . i + « 8 ? 3 2 f - • 4 a s?s 2 ):+ 7^-2 
wordt voorgesteld. Daarbij moet worden opgemerkt dat bij het volume 
(4 -j- 3q)v. de coördinaten </ 2 , . . . q s niet meer normale coördinaten 
behoeven te zijn, zooals zij bij het volume v waren ; dientengevolge 
kunnen in A 2 ook producten q; qj voorkomen. Daar nu echter de 
fundamenteele trillingen die te zamen de warmtebeweging uitmaken, 
