677 
Hieruit volgt, als men den coëfficiënt van K als een constante 
behandelt (verg. § 9) voor den kubieken uitzettingscoëf'ficient 
a — x 
I _ i c Lbu i 
i ^ d log v 
*} 
Als men den coëfficiënt van samendrukbaarheid v. uit X en n 
afleidt, geeft deze vergelijking de volgende uitkomsten: 
d log l* 
d logv 
y. 
c 
9 
« 
ber. waarg. 
Staal 1 
— 3,1 
6,5.10-13 
0,11 
7,8 
3,2.10-5 
3,3.10-5 
„ 2 
— 3,7 
6,0.10-13 
0,11 
7,8 
3,6.10-5 
3,3.10-5 
Koper 
-2,4 
7.7.10-13 
0,093 
8,9 
2,8.10-5 
5,1.10-5 
Wij hebben in het bovenstaande de waarde der termen in (1 1) die 
bij transversale trillingen behooren, zonder verdere onnauwkeurig- 
heid berekend dan in de toepassing der gewone formules van de 
elasticiteitstheorie op zeer korte golven is gelegen. Daarentegen 
moesten wij, om de termen die op de longitudinale trillingen be- 
trekking hebben te bepalen, de onderstelling maken dat X evenredig 
met fi verandert. Daar echter de transversale trillingen een grooter 
aandeel in de warmtebeweging hebben dan de longitudinale is er 
eenige kans dat de door deze onderstelling ingevoerde fout niet 
groot zal zijn . l ) 
Wij spraken reeds van de overeenkomst die er tusschen het in 
de §§ 11 — 14 behandelde vraagstuk en dat der thermische uitzetting 
bestaat. De torsie in het eene geval speelt dezelfde rol als de warmte- 
beweging in het andere, en de in de beide vraagstukken met q aan- 
geduide grootheden komen met elkaar overeen ; ook de analogie in 
de mathematische behandeling valt in het oog. Een uitzetting van 
den draad zal ook plaats hebben als hij torsieschommelingen uit- 
voert en eveneens, zooals Poynting opmerkt, als torsieschommelingen 
zich erin voortplanten. Dergelijke verschijnselen doen zich in het 
algemeen voor als een veerkrachtig lichaam door golven doorloopen 
wordt en dit leidt onmiddellijk, als men nl. vooral de zeer korte 
golven in het oog vat, tot een inzicht in het wezen der thermische 
uitzetting. 
x ) Deze mededeeling was reeds gedrukt toen ik een verhandeling van Förster- 
ling (Ann. d. Phys. 47 (1915), p. 1127) leerde kennen, die beschouwingen bevat, 
waarmede de bovenstaande eenige overeenkomst vertoonen. 
44 * 
