679 
door tegenstanders van liet denkbeeld dat onregelmatige straalbreking- 
en anomale dispersie waarschijnlijk zeer belangrijke factoren zijn bij 
het tot stand komen van vele astrophysische verschijnselen, die men 
gewoon is aan andere oorzaken toe te schrijven. 
Als inleiding tot dit onderzoek wensch ik de aandacht te vestigen 
op zekere uitspraken en beweringen, die niet het karakter dragen van 
argumenten, maar die uitdrukking geven aan opvattingen betreffende 
den astrophysischen tak der anomale dispersietheorie in het algemeen. 
Bespreking van opvattingen. 
Er schijnt eenig misverstand te bestaan zoowel wat het uitgangs- 
punt als wat de aanspraken van die theorie betreft. Voor een deel 
is dit wellicht toe te schrijven aan het gebruik dat somtijds gemaakt 
wordt van het woord „gezichtsbedrog” bij een uiteenzetting - van de 
gronddenkbeelden der theorie. Wanneer een schrijver begint met 
mede te deelen dat de waargenomen verschijnselen, zooals protu- 
beranties, flits-spectra, flocculi, verplaatsingen van F raunhofersche lijnen, 
volgens deze zienswijze in hoofdzaak worden teweeggebracht door 
anomale lichtbreking in de zonneatmosfeer, en hij er dan op laat 
volgen : „zoodat wij bij de bestudeering ervan ons bezighouden met 
gevallen van gezichtsbedrog” 1: ), dan wekt dit bij sommige lezers 
allicht eenigen tegenzin tegen het onderwerp. Geen waarnemer vindt 
het aangenaam te hooren dat hij de dupe is geweest van gezichts- 
bedrog. De ongunstige stemming is dan echter veroorzaakt door het 
verkeerd gebruik van dat woord * 2 * * * * ). 
Bij werkelijk „gezichtsbedrog” heeft men te doen met een moei- 
lijkheid in bet juiste waardeeren van de betrekkelijke afmetingen, 
of liggingen, of misschien kleuren, der onderdeden van een tafereel 
of figuur. Het geloof aan het bestaan van een zekere betrekking 
tusschen de deelen dringt zich aan ons op, doch bij nauwkeuriger 
onderzoek blijkt die betrekking toch niet te bestaan. Ons oordeel 
betrof daarbij alleen het gezichtsbeeld ; de uitspraak die wij deden 
hing voor een groot deel af van ons vermogen om juist waar te 
nemen, en wij zouden dus liever niet gefopt zijn door de moeilijk- 
heden van het schatten. De physische oorsprong van het tafereel 
heeft met deze kwestie niets te maken. 8 ) 
b St. John. Proc. Nat. Acad. of Sc. I, 21, 1915. 
2 ) Tot mijn spijt heb ik zelf het woord ook eens in de verkeerde beteekenis 
gebezigd (Astron. Nachr. No. 3824, Bd. 160, S. 141 ; Physik. Zeitschr. 4, 133, 1902). 
*) Een voorbeeld van echt gezichtsbedrog is toevallig te zien op plaat I tegenover 
blz. 19 van mijn verhandeling „Radial Motion in Sun-spots?” Astroph. Journal 40. 
Het bovenste spectrum toont daar enkele (vijf) scherpe heldere emmissielijnen van 
