maar eenigszins anders uitvallen dan verwacht werd uit het oogpunt 
van de andere theorieën. 
Volgens St. John is er ,,in de gevolgtrekkingen uit die theorie 
een zekere mate van vaagheid, voortspruitende uit hare zeer groote 
buigzaamheid, waardoor het moeilijk is hare aanspraken quantitatief 
te toetsen”. ') Naar mijne meening heeft deze theorie niet „vaagheid” 
als eigen kenmerk, maar heeft zij de mogelijkheid doen inzien dat 
de grondslagen van andere theorieën wel eens min of meer vaag 
konden zijn, want zij heeft rechtmatigen twijfel geopperd aan de 
rechtlijnigheid der voortplanting van het licht (vooral van het zoo- 
genaamde iiMicht en F-licht) door de zonnegassen. De anomale 
dispersie-theorie heeft er ons vervolgens toe gebracht, te zoeken naar 
regelmatige gevolgen van onregelmatige straalbreking, en zoo te 
streven naar het brengen van eenige orde en klaarheid in wat op 
het eerste gezicht een hopeloos ingewikkelde toestand leek. Een 
van hare voornaamste aanspraken is dus juist, vaagheid te hebben 
bestreden. 
Zijn er voldoende redenen om aan te nemen dat de onregelmatige 
gradiënten van optische dichtheid die de theorie noodig heeft, wer- 
kelijk bestaan ? Adams en Burwell zeggen ”) : ,,De meeste zonne- 
waarnemers zouden wenschen dat eenig meer direct bewijs voor 
het bestaan van zulke gradiënten geleverd werd, onafhankelijk van 
de noodzakelijkheid om ze aan te nemen ten einde daardoor steun 
te geven aan de hypothese der anomale refractie, te meer omdat 
die gradiënten een blijvend kenmerk van den toestand zouden 
moeten zijn”. 
Ik was eenigszins verbaasd deze opmerking aan te treffen, omdat 
het gevraagde nadere bewijs vervat is in mijn verhandeling: „Over 
de uitlegging van fotosfeerverschijnselen” * 2 3 4 ). De voornaamste daarin 
medegedeelde feiten, argumenten en berekeningen zijn onafhankelijk 
van de anomale dispersie-theorie; en onze conclusie dat de zon, 
ondanks haar schijnbaar scherpe begrenzing, gasvormig zijn kan tot 
ver beneden het fotosferisch niveau, en dat moleculaire verstrooiing 
de hoofdoorzaak is van de geleidelijke vermindering der helderheid 
naar den rand, heeft nieuwen steun gevonden in de uitkomst van 
een theoretisch onderzoek door Schwarzschild “). Wij kunnen dus 
J ) St. John, L c. 
2 ) Adams and Burwell, Astroph. Journ. 41 , 140, 1915; Mt. Wilson Gontr. No. 
95, 25, 1915. 
») Versl. Afd. Natuurk. XXII, 64, 1913; Astrophysical Journal 38, 129, 1913. 
4 ) Schwarzschild, Ueber Diffusion und Absorption in der Sonnenatmosphare. 
Sitzungsber. Berlin 1914. 
