683 
radiale circulatie van metaaldampen bestaat met wisselende snel- 
heden van enkele kilometers per seconde, en die bovendien nog 
gelooven aan het vaak voorkomen van uitbarstingen van stof met 
snelheden van honderden kilometers per seconde. 
Heeft men eenmaal de zeer groote waarschijnlijkheid ingezien van 
liet bestaan der onregelmatige gradiënten die onze theorie behoeft, 
dan kan de rol die refractie en anomale dispersie spelen in het tot 
stand komen van de hoofd verschijnselen der zon niet langer worden 
miskend. 
Een noodzakelijk gevolg van onze hypothese dat de lichtverdeeling 
in het zonnebeeld overal onder den merkbaren invloed van straal- 
breking verkeert, is, dat wij genoodzaakt zijn elk zonneverschijnsel 
in de eerste plaats uit dit oogpunt te onderzoeken. Doen wij dit, 
dan ligt daarin geenszins opgesloten dat wij de toepasselijkheid van 
het beginsel der anomale dispersie overschatten en te ver drijven. 
Wanneer maar geen bijhypothesen of kunstmatige onderstellingen 
worden ingevoerd, kan het geen kwaad dat wij ons afvragen, welke 
logische gevolgtrekkingen gemaakt kunnen worden als wij uitsluitend 
letten op anomale dispersie ; en wanneer dan een zonneverschijnsel 
niet bevredigend verklaard kan worden als een zuiver effect van 
straalbreking of verstrooiing, zijn er gelukkig verscheidene andere 
physische oorzaken denkbaar, die wij beproeven kunnen. Immers 
de mogelijkheid dat andere invloeden, zooals selectieve emissie en 
absorptie, beweging, drukking, magnetische en electrische velden, 
temperatuur, radio-activiteit, enz. medewerken om de’ verschijnselen 
voort te brengen, wordt door de anomale dispersie-theorie allerminst 
ontkend, en is met haar beginsel volkomen vereenigbaar. 
Intusschen blijkt merkwaardigerwijze, dat het in vele gevallen 
nauwelijks noodig is om, althans waar het een eerste benadering 
geldt, die andere beginselen te hulp te roepen, daar de hoofdtrekken 
van een zeer groot aantal zonne verschijnselen onmiddellijk af te 
leiden zijn uit de dispersie-theorie, wanneer wij ons slechts goéd 
trachten voor te stellen hoe zich het licht moet voortplanten in een 
uitgestrekt gasmengsel met matige circulatie. Langs dezen weg wordt 
in onze voorstelling van zonneverschijnselen meer samenhang gebracht 
dan oudere theorieën in staat waren te geven. Het zoo gevormde 
algemeene begrip van de zon is natuurlijk verre van volledig, maar 
het kan worden uitgebreid en verbeterd door rekening te houden 
met andere physische wetten. 
Misschien zal dit overzicht van de grondslagen en aanspraken der 
anomale dispersie-theorie van zonneverschijnselen thans ook Adams en 
Burwell kunnen bevredigen, die het als eene minder gunstige eigen- 
