684 
aardigheid van deze theorie gevoelden, dat hare aanhangers „toch 
ook het bestaan op de zon aannemen van nagenoeg alle dezelfde 
werkingen en invloeden', die anderen noodig hebben voor de meer 
gebruikelijke verklaringen” 1 ). Dit zou namelijk, volgens hen, de 
theorie vrijwel overbodig maken. 
Qualitatief opgevat, is de aangehaalde bewering volkomen juist, 
maar kan zij niet gelden als een bezwaar tegen het invoeren in de 
astrophysica van een nieuw, behoorlijk vaststaand physisch beginsel, 
en maakt zij de toepassing ervan niet overbodig. Uit quantitatief 
oogpunt bezien is de bewering echter onjuist; want de aanhangers 
der dispersie-theorie behoeven geenszins te onderstellen dat de elementen 
op de zon zich met zulke enorme snelheden door elkander bewegen, 
en kunnen zich vrij houden van zekere gewrongen hypothesen en 
physisch onwaarschijnlijke gevolgtrekkingen, waarmede vele beoefe- 
naren der zonnephysica verlegen zitten. 
Bespreking van argumenten. 
I. Invloed van Fraunho fersche lijnen op elkander. 
In December 1913 kwam de gedachte bij mij op dat, volgens de 
dispersie-theorie, tusschen Fraunhofersche lijnen die zeer dicht bij 
elkander liggen een zekere wisselwerking moet bestaan, onafhankelijk 
van de vraag tot welke elementen die lijnen behooren 2 3 ). Daar de 
gangbare verklaring van het zonnespectrum, die berust op de wetten 
van emissie en absorptie met inachtneming van het principe van 
Doppler, het ZEEMAN-effeet en het drukking-effect, nooit de mogelijk- 
heid van een dergelijke wisselwerking heeft doen vermoeden, noch 
in staat scheen rekenschap ervan te geven, zou de feitelijke ontdek- 
king van het voorspelde verschijnsel een uiterst krachtig argument 
zijn ten gunste van de hypothese dat de duisterheid der Faunhofer- 
sche lijnen in hoofdzaak aan anomale dispersie moet worden toege- 
schreven. Uit de theorie kon echter vooralsnog alleen maar het 
algemeen karakter van het verschijnsel worden afgeleid, doch niet 
hoe groot de lijn verplaatsingen, op weerkeerigen invloed berustende, 
gemiddeld moesten zijn. 
Geschikte gegevens om bovengenoemde gevolgtrekking uit de 
theorie te kunnen toetsen hoopte ik te vinden in de metingen van 
St. John betreffende het EvERSRED-effect in zonnevlekken 8 ). Onder 
x ) Adams and Burwell, Astrophysical Journal, 41, 143, 1915; Mt. Wilson 
Gontr. No. 95, 28. 
2 ) Mits die elementen in dezelfde lagen van het gasmengsel aanwezig zijn. 
3 ) St. John, Astrophysical Journal 37, 322, 1913; Mt. Wilson Gontr. No. 69. 
