685 
de 506 lijnen der tabel van St. John vond ik 82 leden van enge 
paren, waarvan men mei liet oog op hun uiterlijk en plaatsing 
redelijkerwijze verwachten kon, dat zij volgens de theorie een 
bepaalden invloed van de andere leden zouden toonen. Het was 
moeilijk om billijke grenzen te trekken bij het uitkiezen der paren 
en het vaststellen van de „normale” of „standaard”-verplaatsingen 
die voor vergelijking moesten dienen ; ik heb dit onbevooroordeeld 
trachten 'te doen. Het resultaat scheen in overeenstemming te zijn 
met de theorie, en ik onderwierp de zaak met vertrouwen aan het 
oordeel van andere onderzoekers. 1 ). 
Enkele maanden later publiceerde St. John het uitvoerige artikel 2 ) 
waarin hij de wijze waarop ik zijne waarnemingen behandeld had 
zeer streng kritiseerde, in verscheidene opzichten terecht. De moei- 
lijkheden om de op Mount Wilson verkregen gegevens geheel naar 
waarde te gebruiken met vermijding van alle vooringenomenheid, 
had ik niet overwonnen. St. John bracht eenige veranderingen in 
de wijze waarop de gemeten verplaatsingen werden gegroepeerd en 
vergeleken, voegde een aantal weggelaten lijnparen en ook ver- 
scheidene nieuw gemetene aan het materiaal toe, en kwam zoo tot 
het resultaat dat er in het geheel geen aanduiding van wederzijd- 
schen invloed van Fraunhofersche lijnen bestond. 
Hoewel St. John’s verbeterde bewerking van de gegevens mij 
heeft overtuigd, dat bij het EvERSHED-effect de bedoelde wederzijd- 
sche invloed niet zoo duidelijk zichtbaar is als mijne gebrekkige 
behandeling van die metingen hem had doen schijnen, geloof ik 
toch nog dat later onderzoek het bestaan ervan aan den dag zal 
brengen. 
Deze overtuiging heeft onlangs krachtigen steun gekregen dooi- 
de ontdekking van S. Albrecht dat in het algemeene zonnespectrum 
die ijzerlijnen, welke begeleiders opkorten afstand hebben, inderdaad 
stelselmatig verschoven zijn in volkomen overeenstemming met de 
voorspelling der anomale dispersie-theorie 3 ). De gevonden orde van 
grootte van het effect kan aldus worden beschreven: voor een 
gemiddelden afstand iusschen de elkander influenceerende lijnen van 
0,22 A. was de gemiddelde verschuiving 0,007 A. indien zij naai- 
den kant van het violet, en 0,005 A indien zij naar den kant van 
het rood gericht was. 
Dat het St. John mislukte, wederzijdschen invloed te vinden bij 
het EvERSHED-effect, aan Albrecht daarentegen gelukte het voor- 
b Astrophysical Journal 40 , 1, 1914. Versl. Natuurk. Afd. XXII, 1243, 1914. 
2 ) St. John, Astrophysical Journal 41 , 28, 1915; Mt. Wilson Conlr. No. 93. 
3 ) S. Albrecht, Astrophysical Journal 41 , 333, 1915. 
