699 
Deze beperking geldt ook min of' meer voor vele laboratoriuins- 
proeven zoodat men de poolklossen dan wel dient weg te laten. 
Daarbij moest tot na toe ook steeds op den eisch gelet worden 
om vooral het wattverbrnik te beperken, daar haast geen enkel 
laboratorium in staat en bereid is voor één toestel over veel ver- 
mogen te beschikken. Met het oog hierop verdient het aanbeveling 
de stroomdichtheid van af het veldcentrum naar buiten te doen 
afnemen, evenals bij galvanometers. In tegenstelling met een vrij 
gelijkmatig gewikkelden magnetischen kring geeft een sterk gelo- 
caliseerde wikkeling trouwens ook aanleiding tot ongewenschte sto- 
ringen in de nabijheid, die zeer hinderlijk kunnen worden. 
Sedert eenige jaren openbaart zich echter bij Fransche natuur- 
kundigen juist het streven om niettegenstaande deze bezwaren meer 
aandacht te wijden aan veldspoelen met reusachtig wattverbruik en 
afkoeling door water, petroleum, vloeibare lucht (ja zelfs waterstof 
en helium). Gedeeltelijk is de bedoeling om deze niet enkel als 
ijzervrije draadklossen te benutten maar ze ook om, ja tusschen de 
polen te plaatsen, waardoor dus het vrije interferrum grootendeels 
door interpolaire windingen zou worden ingenomen. Vooral Perrin, 
Fabry, Deslandres en Perot 1 ) hebben op dit gebied theoretische en 
laatstelijk ook belangrijke practische bijdragen geleverd. Vandaar 
benoemde de Parijsche Academie eene commissie, die een rapport 2 ) 
heeft uitgebracht over de gunstigste voorwaarden voor de constructie 
van een electromagneet van groot vermogen, omstreeks 100000 Kg. 
wegende; tevens werd de oprichting van een magnetisch laboratorium 
gewenscht geacht, beschikkende over 2000 kilowatt. 
De voorwaarden waaraan een ijzervrije draadklos moet voldoen 
ten einde met een minimum stroomenergie een zoo sterk mogelijk 
veld te leveren zijn met het oog op galvanometers herhaaldelijk 
onderzocht sedert Maxwell de aandacht op dit vraagstuk vestigde. 
Laatstelijk werd het behalve door Fabry (loc. cit.) ook zeer uitvoerig 
door Volkmann 3 ) behandeld, inzonderheid ten behoeve der meest 
verkieslijke wikkeling van de door Rubens en mij beschreven 
pantsergalvanometers. De drie polaire krommen r — const sin* a>, 
r — const sin o>, r 3 = const sin o> werden onderzocht. Zooals men weet 
D J. Perrin, Soc. PranQ -de Phys. 3 Mei 1907. G. Pabry; Journ. de Phys. 
(4) 9, p. 129, 1910 H. Deslandres en H. Perot, Compt. Rend. 158 pp. 226, 
658, 1914, 159 p. 488, 1914. 
3 ) Mém. Acad. Sc. 53 p. 69, 1914. De hierin uitgesproken meening van P. 
Weiss, alsof ik laatstelijk het gebruik van poolklossen had afgeschaft, berust op 
een misverstand. 
s ) W. Volkmann, Dissertatie, Berlijn 1910. 
