767 
(omgekeerd evenredig aan de tweede macht van den afstand der 
aantrekkende of afstootende punten), alsof zij aan een electrisch 
agens 1 ), eventueel met meervoudige punten 2 ) kunnen toegeschreven 
worden, 
c. de totale hoeveelheid agens van elk molecuul = 0 (de mole- 
culen gedragen zich als electrisch neutraal). 
2°. Geen enkele der termen met oneven machten van T~ x treed,t 
op, als voldaan is aan de volgende voorwaarden : 
(B) : a, b en c als boven, en bovendien: 
d. het molecuul bezit, wat zijn aantrekkende resp. afstootende 
werkingen betreft, minstens één as van „inverse symmetrie”, 
waaronder we hier verstaan, dat elk volume-element eene hoeveel- 
heid agens (als onder b bedoeld) bevat gelijk en tegengesteld aan 
die van het volume-element, waarmede het door eene wenteling om 
die as over een hoek 2 jt/Jc, k een geheel en noodzakelijk even getal 
zijnde, komt samen te vallen 3 ). 
In dit geval is B eene even functie van de temperatuur. 
Het bewijs voor deze beide stellingen volgt in § 3 en 4. 
Treedt in de ontwikkeling van B volgens (2) de tweede term 
niet op, dan gaat zij voor hooge temperaturen over in : 
(3) 
Deze temperatuurafhankelijkheid van B komt overeen met die, 
welke uit de vergelijking van van der Waals volgt door b\y = 
const. te stellen en voor a\y met Claustus en D. Berthelot aan te 
nemen: T~ x (vergel. Suppl. N°. 39a). Voldoen dus de mole- 
culen aan de voorwaarden (H), dan geldt bij hooge temperaturen en 
bij dichtheden, bij welke slechts ontmoetingen van twee moleculen 
tegelijk beschouwd behoeven te worden, de toestandsvergelijking in 
den door Berthelot aangenomen vorm. 
Is aan de voorwaarden ( B ) voldaan, dan is de aansluiting aan de 
D De bedoeling is hierbij dat van electrodynamische krachten (behalve magne- 
tische) mag worden afgezien. 
2 ) Hieronder zij ook eventueel magnetisch agens begrepen. 
s ) Als voorbeelden hiervan noemen we de gevallen, dat het molecuul bevat 
twee positieve en twee negatieve ladingen gelegen in de hoekpunten van een vier- 
kant, waarvan het middelpunt met dat van het molecuul samenvalt. Liggen daarbij 
de gelijknamige ladingen diametraal tegenover elkaar, dan heeft het molecuul een 
4-tallige en twee 2-tallige assen van inverse symmetrie; in het andere geval twee 
2-tallige zoodanige assen. Een ander voorbeeld hebben we als de ladingen eene 
omwentelingsfiguur om eene as door het middelpunt van het molecuul vormen, en 
het* gedeelte aan de eene zijde van het aequatoriaalvlak het „inverse spiegelbeeld” 
is van het gedeelte aan de andere zijde. 
