768 
toestandsvergelijking van Berthelot wegens het ontbreken van den 
term b^/T 1 * 3 nog des te nauwer. 
§ 2. De afleiding van den tweeden viriaalcoefficient voor een gas 
waarvan de moleculen voldoen aan de voorwaarden ( A ) kan geschie- 
den volgens de in Suppl. N°. 24 aangegeven methode, waarbij het 
entropieprincipe van Boltzmann als grondslag dient. In het bijzonder 
sluit deze afleiding zich aan bij de behandeling in § 4 en § 6 aldaar, 
intusschen met de volgende afwijkingen : 
l n . worden nu de 3 hoofd traagheidsmomen ten van elkaar ver- 
schillend aangenomen ; ook dan kan men ter bepaling van micro-ele- 
menten van gelijke waarschijnlijkheid drpddd'pdrpdOdx, waarin <p, 6 en 
X hoeken zijn, die den stand der hoofdtraagheidsassen ten opzichte 
van een vast coördinatenstelsel bepalen, cp, O en / de bijbehoorende 
momenten van hoeveelheid van beweging, vervangen door dod'/jd'p^dqpdr^ 
waarin do voorstelt een oppervlakteelement op den eenheidsbol waarop 
de stand van een der hoofdtraagheidsassen wordt afgeteekend, en 
?? 2 , q 2 en r 2 rotatiesnelheden om de hoofdtraagheidsassen voorstellen; 
2°. worden nu tot bepaling van den onderlingen stand van de 
twee moleculen van een molecuulpaar, behalve de coördinaten 
r, öj, O 2 , <p, die den afstand der middelpunten en de relatieve oriën- 
tatie van een bepaalde willekeurig gekozen hoofd traagheidsas van 
het eene molecuul ten opzichte van de overeenkomstige van het 
andere molecuul ais in Suppl. N°. 246 § 6 en laatstelijk N°. 39a 
vastleggen, nog vereischt twee hoeken, die het azimuth van het vlak 
gaande door de bovengenoemde en een tweede hoofd traagheidsas 
voor elk molecuul aangeven. Als zoodanig kunnen we b.v. kiezen 
een hoek ;/„ tusschen dat vlak en het vlak gaande door de eerste 
hoofdtraagheidsas en de verbindingslijn der middelpunten . Xi en 
evenzoo / 2 voor het tweede molecuul worden geteld van 0 tot 2 jr. 
Men verkrijgt dan geheel analoog aan Suppl. N°. 246 § 6 de 
uitkomst : 
- P) (4) 
waarin nu *) : 
oo 7t 7r27t2ir27r 
P = r ~ sin sin @ idrdO pdO sd-^dfadcp . (5) 
o O 0 0 0 0 
Daarin is weer m i de potentieele energie van een molecuulpaar 
in den door bepaalde waarden van r ... <p aangegeven stand, de 
1 ) Daar in P' de wijze van verdeeling van de dichtheid over het bolvormige 
molecuul niet optreedt, blijkt hier dat de in Suppl. No. 24 b § 6 in acht genomen 
beperking tot concentrisch gebouwde moleculen (vergel. Suppl. No. 39a p. 615 
noot 2) kan opgeheven worden. 
