790 
Natuurkunde. — De Heer Kamerijngh Onnes biedt aan Meded. 
N°. 148c uit het Natuurkundig Laboratorium te Leiden: 
J. E. Yerschafeelt : „ De inwendige wrijving van vloeibaar 
gemaakte gassen. II. Over de gelijkvormigheid der schommelende 
beivegingen van bollen in wrijvende vloeistoffen .” 
(Mede aangeboden door den Heer J P. Kuenen). 
4 
1. Wanneer twee verschillende bollen schommelen in twee ver- 
schillende vloeistoffen, dan kunnen we ons afvragen of de ééne 
bewegingstoestand een gelijkvormige afbeelding is van den tweeden, 
d. w. z. of het mogelijk is - in ieder der twee gevallen zoodanige 
eenheden van lengte, massa en tijd te kiezen, dat quantitatief de 
twee verschijnselen identiek worden. Het is gemakkelijk in te zien 
dat dit in ’t algemeen niet mogelijk is. 
Het is immers duidelijk, dat de getalwaarden van dimensielooze groot- 
heden, zooals de logarithmisehe decrementen (per schommeltijd) der 
schommelingen der bollen, door een verandering der eenheden niet wor- 
den gewijzigd. Zullen dus de twee bewegingstoestanden gelijk vormig zijn, 
dan moeten die logarithmisehe decrementen gelijk zijn ; dit is natuurlijk 
in ’t algemeen niet het geval. Evenzoo moet, zal er gelijkvormigheid 
in de twee bewegingstoestanden bestaan, de demping der golven 
over overeenstemmende afstanden in beide gevallen dezelfde zijn ; 
nu zijn de stralen der bollen overeenstemmende lengten, dus moet 
volgens de vorige mededeeling b' R in beide gevallen dezelfde getal- 
waarde hebben ; ook dit is in ’t algemeen niet het geval. In ’t 
algemeen zijn dus de twee bewegingstoestanden niet gelijkvormig. 
Wel kan, wanneer een bewegingstoestand gegeven is, in een 
andere vloeistof een gelijkvormige toestand worden opgewekt, en 
we zullen nu onderzoeken aan welke voorwaarden die gelijkvormig- 
heid gebonden is. 
2. In de eerste plaats moet er gelijkvormigheid bestaan in de 
bewegingen der twee bollen. Deze worden voorgesteld door de formule 
(2) der vorige mededeeling ; we kunnen die ook schrijven : 
a = ae~ Sz cos 2.tt = °'+ 27r *) T (reëele deel), 
t 
waarin r = — de tijd is gemeten in schommeltijden ; nemen we in 
beide gevallen den schommeltijd als tijdseenheid aan, dan bevat 
deze uitdrukking niets specifieks meer, wanneer op eenig oogenblik 
a in beide gevallen dezelfde waarde heeft en ook de ó in beide 
gevallen dezelfde is. We kunnen natuurlijk de proef zóó inrichten 
