793 
eenhedenstelsel dat r t = 1, (i — 1, R — 1, dan hebben niet nood- 
zakelijk K en M in beide gevallen dezelfde waarde; de gelijkheid 
der waarden van K en M in beide gevallen, in de bijzondere een- 
hedenstelsels, is dus de voorwaarde waaraan de gelijkvormigheid 
gebonden is. 
5. We hebben bij deze beschouwingen de vloeistof onbegrensd 
ondersteld, maar het is duidelijk dat die beschouwingen ook nog 
geldig zijn, wanneer de vloeistof uitwendig door een bol wordt be- 
grensd ; alleen moet dan R' in beide gevallen dezelfde gereduceerde 
waarde hebben. Door de verhouding 
R 
R 
op alle mogelijke wijzen te 
laten veranderen (van 0 tot oo) krijgt men weer een oneindige reeks 
van bewegingstoestanden. 
Het is zelfs duidelijk dat de gelijkvormigheid ook nog zou 
bestaan indien de begrenzing willekeurig was, mits gelijkvormig • 
zelfs zou het wrijvende lichaam geen ' bol behoeven te wezen.' 
Daardoor zou het mogelijk zijn, met gelijkvormige toestellen 
(in ’t eenvoudigste geval met éénzelfden toestel) relatieve metin- 
gen te doen van wrijvingscoëfficienten ; dit zou aldus kunnen 
geschieden dat, na den ongedempten schommel tijd en het logarith- 
misch decrement te hebben bepaald in een standaardvloeistof (water 
b.v.), men voor de proeven in de te onderzoeken vloeistof eerst 
het traagheidsmoment van het schommelende stelsel zóó wijzigt, dat 
het voldoet aan de eerste voorwaarde (II), dus voor éénzelfden toe- 
stel evenredig met n grooter of kleiner maakt, en dan het draaiings- 
koppel zóódanig verandert, dat het logarithmische decrement het- 
zelfde wordt als in de eerste vloeistof ; dan zouden volgens (I) 
de schommeltijden der ongedempte schommelingen voor eenzelfde 
toestel evenredig zijn met — , en daaruit zou men dus ij kunnen 
V 
berekenen. 
Men begrijpt echter dat zulke relatieve metingen veel omslachtiger 
zouden zijn dan de absolute, door rechtstreeksche berekening van rj 
uit de experimenteele gegevens, verkregen in de eenvoudige gevallen 
die we in de vorige mededeeling hebben beschouwd. 
6. Laten we , nog eens het geval beschouwen van een bol, die 
schommelt in een onbegrensde vloeistof. Uit het voorgaande blijkt, 
dat men alle mogelijke gevallen, die zich daarbij voordoen, ver- 
wezenlijkt door aan K en M, of aan K en T 0 , alle mogelijke waarden 
te geven van 0 tot oo. Om daarvan een overzicht te krijgen heb ik, 
