823 
geschiedde in fig. 7 in verband met de door Dörr gekozen wijze 
van voorstelling. 
§ 2. Een gedeelte van de onregelmatigheden bij de geluidsvoort- 
planting in bovengenoemde gevallen kan op rekening gesteld worden 
van de gesteldheid van het terrein. De voortplanting hoofd zakelijk 
naar één zijde, wat het binnenste gebied betreft, wordt somtijds 
ongedwongen verklaard door de aanwezigheid van gebergten, die de 
voortplanting naar een zijde verhinderen. 
Overigens is reeds lang in elementairen vorm de theorie opgesteld, 
die abnormale voortplanting van het geluid in verband brengt met 
den invloed van verschillen in temperatuur en windsnelheid in de 
boven elkaar gelegen lagen der atmosfeer. Meestal is men daarbij 
uitgegaan van de veronderstelling, dat de geluidssnelheid in bewegende 
lucht gelijk is aan de vector-som van de geluidssnelheid bij wind- 
stilte en de windsnelheid, terwijl de temperatuur-in vloed op de 
bekende wijze in rekening wordt gebracht. 
Fujiwhara *) heeft het probleem behandeld door opstelling der 
hydrodynamische vergelijkingen voor geluidsbewegingen in een bewe- 
gend medium. Aan de oplossing stellen zich echter zulke moeilijk- 
heden in den weg, dat hij zich heeft vergenoegd met een benaderde 
oplossing voor het geval van de eenvoudigste onderstellingen : een 
windsnelheid, die op alle hoogten dezelfde richting heeft, en eenparig 
naar boven toe- of afneemt, en een eveneens lineaire verandering 
der geluidssnelheid in verband met de temperatuurveranderingen. 
Voor dit geval blijkt de oplossing praktisch met de bovengenoemde 
onderstelling overeen te komen. 
Zonder tot bijzonderheden of berekeningen af te dalen is het 
gemakkelijk in te zien, hoe door bepaalde onderstellingen omtrent 
de windsnelheidsverdeeling volgens de verticaal, eigenaardigheden 
van de geluidsvoortplanting, inzonderheid de stiltegordel, kunnen 
worden verklaard. 
De invloed van de temperatuur, die gemiddeld , naar boven af- 
neemt, is een vermindering van de geluidssnelheid, die de geluids- 
stralen dus van de aarde doet afkrommen. Elke straal, die ook 
maar iets van de horizontale richting afwijkt, moet zich dienten- 
gevolge steeds sneller van de aarde verwijderen, en dit is de reden 
voor de betrekkelijk geringe hoorbaarheid van geluiden in de vrije 
natuur onder normale omstandigheden. Een wind, bijv. uithetZ.W., 
die naar boven toeneemt, kan dit temperatuureffect opheffen en tot 
een toenemen naar boven van de geluidssnelheid bij voortplanting 
i) 1. c. p. 24. 
