825 
Indien geen menging door cönvectiestroomen voorkwam, zou elk 
der samenstellende gassen van de atmosfeer geheel naar zijn eigen 
wetten een atmosfeer vormen, waarvan de druk p op de hoogte 
h bij benadering gegeven wordt door een formule als 
loffp — log p a - 
Het gevolg hiervan moet zijn, dat op groote hoogte de zwaarste 
gassen slechts tot een uiterst gering percentage voorkomen en ge- 
leidelijk de lichtste bestanddeelen, waarvan waterstof de meest bekende 
is, gaan overheerschen. De convectiestroomen brengen hierin alleen 
verandering voor zoover de onderste atmosfeer (de troposfeer) betreft. 
Boven 10 of 11 KM. komt (althans in de gematigde luchtstreek) 
weinig convectie voor en daarboven begint dan weer de wijziging 
in samenstelling. Boven diezelfde hoogte houdt de temperatuurdaling 
met de hoogte op. 
Aangezien de geluidssnelheid in waterstof veel grooter is dan in 
stikstof en zuurstof, moet het gevolg hiervan zijn, dat op zeer groote 
hoogte de geluidssnelheid zooveel toeneemt, dat de geluidsstralen 
naar de aarde toegekromd worden. Figuur 8 geeft hiervan een 
beeld, berustende op bepaalde onderstellingen waarop we lager 
terugkomen. 
De onderstellingen van von dem Borne verschillen hiervan slechts 
quantitatief — de volkomen geleidelijke gang van de geluidsstralen 
past ook in zijn gedachtengang. Het is dus zeer jammer, dat het 
woord „totale terugkaatsing” niet vermeden is en hij en zijn mede- 
standers, vooral Wegener, bij herhaling van „terugkaatsing tegen 
de waterstofatmosfeer” hebben gesproken. Yelen hebben daarom ge- 
meend, met deze theorie te kunnen afrekenen door eenvoudig te 
wijzen op de geleidelijkheid der dichtheidsverandering. Onze figuur 
bewijst, dat ondanks die geleidelijkheid toch een scherpe grens ont- 
staat, waarbinnen geen geluid kan worden waargenomen, tenzij 
bijzondere omstandigheden een geheel afwijkenden gang van de weinig 
hellende stralen veroorzaken. 
Zonder hier verder in te gaan op de numerieke uitkomsten welke 
al naar gelang van de onderstellingen over de atmosfeer worden 
verkregen, wijzen wij hier op de voornaamste kenmerken, die de 
stiltegordel volgens deze verklaring zou moeten vertoonen. 
1. Men moet aan de buitengrens van den stiltegordel een relatief 
groote geluidsintensiteit verwachten. De geluidsintensiteit binnen het 
oppervlak tusschen A en B moet veel grooter zijn dan tusschen 
C en Z>. 
