837 
Dit blijkt inderdaad het geval te zijn. De bepaling van Claude 1 ), 
waarbij zeer groote hoeveelheden lucht werden vloeibaar gemaakt, 
voerde tot de uitkomst, dat het volmnc-percentagc waterstof in de 
atmosfeer aan het aardoppervlak slechts 0.0001 zou zijn, tegenover 
0.0005 Helium. Voor de drie zeldzame gassen Neon, Helium en 
Waterstof samen werd 0.0021 gevonden. 
De jongste bepalingen van deze bestanddeelen werden verricht 
door Erdmann 2 ) bij de luchtmonsters, op verschillende hoogten in de 
atmosfeer verzameld tijdens de grootste nabijheid tot de aarde van 
den staart van de komeet van Halley op 18/19 Mei 1910. De 
hoeveelheid lucht was hier hoogstens 650 cM 3 . Per Liter werd 26 
tot 37 mM’. van de genoemde gassen aangetroffen ; alleen voor de 
hoogten 4500 en 8000 kon daarin waterstof spectroscopisch worden 
aangetoond, het duidelijkst in het laatste geval. Aan het oppervlak 
blijft dus het gehalte aan waterstof ver beneden 0.0026. 
Uit het met grooter hoogte stijgende gehalte aan edele gassen mag 
worden afgeleid, dat de menging door convectiestroomen niet vol- 
komen is ; de stijging is echter vrij onregelmatig en zwakker, dan 
zonder menging zou moeten worden verwacht ; wegens de onzeker- 
heid der bepalingen en het onbekende percentage waterstof is de 
graad der menging niet nader te berekenen. 
Ook een andere overweging voert ertoe, in de hoogere lagen met 
de mogelijkheid van eeti veel geringer percentage waterstof te reke- 
nen. Men heeft langen tijd op grond van de kinetische gastheorie 
de mogelijkheid betwijfeld, dat waterstof in de atmosfeer der aarde 
aanwezig zou kannen blijven; nu die aanwezigheid in de onderste 
lagen zonder twijfel is aangetoond, heeft men op de mogelijkheid 
gewezen, dat de waterstof aan het aardoppervlak voortdurend wordt 
voortgebracht, bijv. uit brongassen en dergelijke. Indien dit juist is, 
zou het kunnen zijn, dat in hoogere lagen ingevolge de krachtige 
ultraviolette straling een vereeniging met zuurstof plaats vond, en 
dientengevolge het waterstofpereentage in die hoogere lagen veel 
geringer uitviel, dan op grond van de gaswetten zou moeten worden 
aangenomen. 
Om den invloed van de vermindering in waterstofgehalte verder 
na te gaan, werd eerst berekend hoe de stralengang zou zijn als 
er in het geheel geen waterstof was. Het bestanddeel, dat dan van- 
wege het geringe moleculairgewicht het eerst in aanmerking komt 
is Helium. Uitgaande van het door Hann aangenomen cijfer van 
G. Claude, G.R. 148 p. 1454, 1909. 
2 ) Erdmann, Ergebn. d. Arb. d. K. P. Aeron. Obs. Lindenberg, 6. p. 227, 1911. 
54* 
