841 
vallen, aangezien men op de bedoelde groote hoogten een vrijwel 
on veranderlijken bewegingstoestand mag aannemen. 
§ 9. Hieruit kan reeds dadelijk de conclusie worden getrokken, 
dat de zonderling gevormde stiltegordels in vele van de in de inlei- 
ding aangehaalde gevallen vastgesteld, niet aan een samenwerking 
van de straalbuiging in de hooge atmosfeer en de storing der lage 
atmosfeer kunnen worden toegeschreven, maar uitsluitend door deze 
laatste moeten worden verklaard. Dat in deze en andere gevallen 
de regelmatige tweede hoorbaarheidszone niet voor den dag komt, 
zal veelal voldoende verklaard zijn, doordat dit geluid absoluut 
genomen vrij zwak is en gemakkelijk door op andere wijze over- 
gebrachte geluiden wordt: overdekt. Vroeger werd bovendien reeds 
op de mogelijkheid gewezen, dat in bepaalde richtingen aanvankelijk 
slechts weinig of geen geluid wordt uitgezonden. Bij de vulkaan- 
uitbarstingen kunnen de uitgestooten heete gassen en dampen, met 
asch vermengd, geweldige storingen in windsnelheid en temperatu'ur- 
verdeeling veroorzaken. 
Intusschen zijn o. i. onder die gevallen enkele aanwijzingen voor 
de versterkte hoorbaarheid op afstanden van de orde van 140 — 170 KM. 
a. Bij de dynamietontploffing aan den Eigerwand (2) aan den Boden- 
see, afstand juist 160 KM. 
7 December 
1909 Asama 
170 K.M. (Fig. 3) 
4 April 
1911 
140 „ (Fig. 5) 
3 „ 
1911 
150 „ 
25 December 
1910 
145 „ (Fig. 4) 
2 
1912 
140 „ 
c. Bij de kruitontploffing te Wiener Neustadt (Fig. 7), waar de tweede 
zone, afgezien van sporadische waarnemingen, eerst voorbij 160 KM. 
begint. Of de grootste geluidsintensiteit, die hier bij 210 KM. lag, 
aan een bijzondere verdeeling van de geluidsenergie bij de bron zou 
kunnen worden toegeschreven, kan schrijver dezes niet beoordeelen. 
Men zou in deze gevallen onmiddellijk kunnen beslissen, of het 
geluid den weg door de zeer hooge lagen der atmosfeer had afgelegd, 
dan wel in de onderste 10 of 20 KM. was vastgehouden, indien de 
voortplantingstijd nauwkeurig bekend was. Eenige gegevens daarover 
zijn nu inderdaad beschikbaar, maar dikwijls laat de nauwkeurigheid 
te wenschen over. In het geval van de ontploffing bij den' Eigerwand 
verschillen de twee opgaven van den tijd der ontploffing uit de 
onmiddellijke omgeving 2 minuten en varieeren de voortplantings- 
