c hb . 4 .ie 
nat . rer. 
dl. io.c.35 
c C<3/7. iS. 
Tfllybift. 
f I» comet, 
ad l. ^drifi. 
di Tlant . 
gCrtp. 72 . 
h 7»//o- 
we>». 
Stephani 
Aqu^iopi 
nio de Ve- 
ratri bfu in 
Coturnice 
refellitur, 
i /• 4>c* 1 4^* 
Quomcd. 
innoxie d 
leborumc 
dant. 
Coco&io» 
siis jppne- 
tas. 
je. In Trom - 
mo probi. 
1 nexam, 
iib. 3 . c. p. 
Nullas her 
bas a Deo 
fruftra cre 
aras efife. 
Sturni cur 
cicuta no 
ailiciatur . 
ArabcsNa 
pellum cu 
clleboroj 
cofundut. 
ni Inlib. de 
venenis . 
i6c «■ • Vlyisis Aldrouandi 
femina peculiari quadam natura fuse prasrogatiua ellebori feminibus, qua: nobis venenum 
lunt, innoxie vefcuntur. Tcftatur hoc c Lucretius, inquiens. 
Pr cetere a nobis veratrum esi acre venenum 
Et capris adipes , & C oturnicibus auget . 
Idem legere cft in libro illo de plancis , qui falso Ariftoteli aferibieur, nimirum hoc modo, 
Byofcyamus , & elleborus noxius homini efl , cibus Coturnici. d Plinius procul omni dubio de 
hoc ellebori femine intelligendus eft,qu ftdo inquit: Feneni femen grati fimus cibus, quam oh 
caufameas damnaucremenfa. Scio multqs effe, qui pro dibtione venenilegant veratri, atq; 
ego etiam ita eramlediurus,nifi primum cSolinus Plinij expilator, feu potius fimia veneni jq, 
legeret, eandemqj ledionem Iulius/CasfarScaliger confirmaret commentans paulo ante 
allatum Pieudouariftocelis locum: Meminijlis , inquit, e Galeno, quidreprchtndantin Au't~ 
ccnna codicibus. Plinius in decimo veneni appetente Coturnice prodit,, ne q^no minat. Szd & ipfe 
Pliniusg alibi eode libro interpeditis aliquod capitibus, .Venenis, inquit, caprea(L\\crzi\us, 
de capris hoc dicit )&Coturnices,vt diximus pingue fcut, placidi fima ani mali a. Gd. lcn us ve- 
ro, & Auicenna elleborum nominat,C/V»/^,inquit,^ Galenus, Sturnos nutrit , nos vero inte- 
rimit, cf elleborus Coturnicis pro cibo e (l, homini venenu. Recentioru nonulli, inter quos efi: 
Stephanus Aquasus Bituricen-fis Plimjichohaftes, Coturnice arbitrantur noi? cibi causa el- 
leborum comedere, fcd recuperandas falutis.Ecenim Plinius, & Galenus tradunt Coturni- 
ces Epilepfia tetari, qua elleborus velipfo i Diofcondetdlu fanar. Verum etiafi id no in- 
ficier,eiufmodi tamen opinio, cui alias libenteraficntior,Lucretio,Plinio,GalenoqsrepU“ 
gnat , qui vno ore Coturnices cx eius viu pinguefeere dixerunt. Eftq, eiufcemodi efus, vti 
paulo fuperius diximus ipfis peculiaris. Fit enim cocodio no modo vi,&ardorecaloris,fed 
totaetia ventriculi iubftatia,atq; qua da proprietate. Eode modo fruges aridas, &prasdu- 
rasminutiifimas aniculas coficiuut, ac in fubftantia fuicomiersunt, quas vix homo audeat 
attingere. Hanc proprietatecoco&ionis in Coturnice agnouit k Alexader Aphrodifcus il- 
iuitris ille Pcripathc ticus i n q u i e s .ffutd e fl quod Gallina adito ouofefiuca aliqua fe,& ouum 
luflrat , quare Coturnices veratro , cicuta Sturni vefcantur , qua toxica effe hominibus certum' 
esi , &c . Qusedionuratiopactim exfe certa,manifeftaqscft,partim inexplicabilis, rnoduq; 
penitus humani ingenij excedes, Deo duntaxar cognita immortali,qui reiu omniuparens jt 
&authoreft. Operis quidefolertififimi ciuufpiarationeartifex, qui extrusit integre tenet: 
caeteri vero, qui arcis illius funt ignari, rationem nulla reddere queunt, fed tantfimodo rem 
infpe£tantj& demirantur.Ita pariter nobis Coturnix, qua ratione femen iftud in naturam 
fuacbueitat,miraculopotiiishabeturquam vera eius cocobhonis ratione aflignare quea- 
mus, mfi, vti diximus ad occultam eius natur aconfugiamus.Tn quo fenfu D./ Ambrofius, 
Ellebora, inqm t,periU loquatur efca effe, & alimonia Coturnicu ,eo quod naturali quoda tem- 
peramento fui corporis vim pabuli nocetis euitet . Etenim, ft ratione medicina plerunque adfa - 
lubritalcm humani quoque corporis temperatur , cui videtur effe contrarium > quanto magis pro- 
prietati natura ad cibum proficit, quod medicinali manu conuertitur adftlutef Magnus etiam 
ille Baiiiius hcrbaruciuimodi venenataru exeplo probans nullas a Deo fruftra generatas 4 <' 
edenta in eode fenfu feribebat- lllaru autem reru nulla prorfus exi (limare oportet, aut ocios e, 
aut frttftr a creatam effe . Aut .n. nonnullis animalibus expertibus rationis funt pabulu, aut & 
nobis ipfis ex his in nonullis morbis depellendis ab arte mede di remedia c operta pr a flantur. Na 
cicuta qui de Sturni vefcuntur, & tame propter corporis conftitutione a venena non cccupanturm- 
Cum enim pertenues habeant ad cordapenetrates meatus: fit, vt antea deuoratam cicuta coco - 
quat , quam inde letale gelu ad prae ordia p er u en er it. Elleborus Coturnicibus esi cibus , nec ab 
eo peculiari quada temperatione detrimeti quicqud oercipiti t.Sunt hac ipfa mnunqud tepore o- 
portuno ctidvti lia nobis, &c. Multi ea D.Balilij opinionem approbaut,nempe ideo ellebori 
cfum Coturnicibus, cicutas Sturnis innoxium effe, quod propter venaruarteriarumq; an- 
guftiam ad cor penetrare nequeac : fed eiufmodi fententiam minares alias Coturnicibus j 
aues, quas eius herbas efu intereunt, pefTundant vel vt falfam. Arabum nonnulli Napello 
pafei Coturnices fcripferunt, fed hi Napellum cum elleboro turpiter confuderunt. Atq,- 
hinc cft,quod Antonius Gainerius aduerfusNapellu pulucrem Coturnicis, vel Turdi vti- 
litcr dari pofle fufpicatur, deceptus fciliccr hac Arabum c5fu(ione.Sed & Turdum perpe- 
fam pro Sturno hic nominarunt , qui &ipfenon clleboro,fed cicuta veicitiJr -.adeovt 
eiufcemodi Barbari cum in auiti, tinn in veneni nominibus intoleranter hallucinat: Ent. 
Atque hinc etiam w Arnoldo Villanouano Orobus Coturnicum Auicenna Napellus ell. 
- V Kw ■ .. ; scr : , 
» , SAGI- 
