Incubandi 
leges* 
Giaui fer- 
rei vis» 
Oua quo- 
modo tra- 
nanda. 
1 tib. 4 . de re 
rufi. 
Curatoris 
Gallinarij 
munus 
Subftrame 
cur muta- 
dum. 
Quomo*-< 
mo ciban- 
das incuba 
ites. 
Quando 
pullum pb 
piat. 
Oua aliaru 
volucru. 
Gallinis 
fupponi. 
Vt Galli ib 
5i ^vd folae 
Ga!lin§ na 
Icantur. 
m l.z fer* 
Vlyfsis Aldrouandi 
{cente iterum luna excludantur;& reuera hic incubandi modus facis laudari nequit 5 dignus 
vc ab omnibus infiituatur.Hifce itaqj omnibus fedulo obleruatjSjGallinas includere opor- 
tet, vt tam inter diu qua noctu, ac in fumma femper incubent,nifi du cibus potufqjexhiben- 
dus eft. Id autem fiat mane, & xcfyexi.C um volumus, inquit Floretinus, vt ouis Gallina incu- 
bent^jhamen nitidum ef f ub fler nendum , tn eo imponendus ferreus clauus : quod is vidtatur 
vim habere quoduis vitium propulfandi .Erant autem veteres in fupponendis ouis admodum 
diligentes, ne dicam fuperfiitiofi, vtexhoc Columella’, cuius 5 ni fallor, confiet .Supponendi 
confuetudo, inquit ,tr adita efl ah qs,qtti rchgiofus hac admtnislr am f uiu fmodi d ! r imum quam 
jecretiffima cubilia eligunt , ne incubantes matrices ab aljfs auibus inquietentur : deinde ante i<* 
quam consternant e a, diligenter emundant , paleafj, quas Jubflraturi funt , fulphure, (fr bitumi- 
ne , atf ardente teda ptriujirant , & expiatas cubilibus inqciunt , it a f aciis concauatis nidis , ne 
ah aduolantibus^aut et defilientihus euolutadicidant ouo Caueat Gallinarius, nc oua multum 
manibus moneat, Nam vente, & humores, dum vertuntur facillime vitiantur , quod vel in- 
de confiat, quia cum Gallina in occulto incubat, oua omnia fcecunda fiant : manibus vero 
hominum tradata plurimu corrumpantur./Conradus Heresbachius fibi compertu efie tra- 
dit quatiat a claudos produxitfe pullos. Quare curator, dum ea vertit, cum fumrna dexteri- 
tate id facere debet. Debetaut ea necefiario vertere ex Varronis, & Collumelfe prrecepto, 
vt aequaliter concalefiant . Subftramen iaepius tollat ,& recens aliud fubijciat, alioquiex 
acere veteri pulices oriuntur, & caetera huiufmodi animalcula, quas Gallinam conquiefcere 2Q 
non patiuntur; ob qua rem oua aut inaequaliter maturefcunt,autconfenefcunt.Columella 
nionat , vt cibus iuxta ponatur , vt faturae ftudiofius nidis immorentur ,neve longius eua- 
gantes oua refrigerent:quare comode feorfim ab alijs recludeiur.Curabit cc omnino, fi ali- 
qua nolint afeendere vitro, vt ad incubandi munus redeant, coadfe er, fi nccefiitas vrgebir» 
item fi quae vnguibus earum laefa, vel pa&a fune, oua remoueati Die vndeuigefimo ammad- 
uertat , an pulli roftellisoua pertuderint , & aufculcet , an pipiant. Nam fepe propter craf- 
fitiem putaminum erumpere nequeunt. Itaqj haerentes pullos manu eximito, & matri fo- 
uendos fubijciro, idqj non amplius triduo. Nam quae poft illumdiem filent oua animalibus 
carent, quare &; remonenda funt, ne Gallina diurnis incubans inani fpe pullorum detenta, 
effoeta reddatur. Mirabile magnum, quia non plane comprehenditur, inquit, Petrus Gre- 30 
gorius virtus, & omnipotetia Dei, quia pullus mtra oui corticem cooclufus, antequam pu- 
tamen effringat, pipiat ales fa.dus intra cortclufus pofi vndeuigefimum diem ab incubitu 
Gallina? in oua.Porro fupponcre 'et iam Gallinis diuerfi generis volucrum oua non ta nofiro 
?euo, quam apud veteres vfitatu fuit. Nam prasterqua. quod Plinius id,alijq;Geoponici tra- 
dunXM^y Cicer onckdunus-.Anatum^mciukiOua Gallinis fepefupponimus. Quomodo 
vero ea,necnon Anferina fubijciantur,fuo aliquando loco, Deo volente, docebimus , vti 
etiam abunde de Phafiano diximus. Quod fi vero quis, vel mares, fiue Gallos fine femellis, 
& e contra femellas fine maribus nafei velit, id ita pra?ftabit. Oua eliget oblonga ,& fafti- 
gio acuminata, fi mares volet:fin feminas, quterotundiore,& parte fui acutiore obtufa,or- 
biculum habent. Ita enim legendum eft apud Ariftotelem, vbi ex corre&ione Alberti con- 40 
tra ex rotundioribus mares, ex aucutninatis feminas prodire legitur. Et multi fane Arifto- 
telis veterem textum , ita vere legi folere putant , quod pofteriores Geoponicos in hac de- 
terminatione ab illo nihil recedere videant. Nam Marcellus Virgilius ciim Columella?, & 
Ariftocelis de fexu ouorum difeernendo fententias contrarias, vt credebat , recitaftet : Efl 
fane , inquit, in natura grauis amhor Aristoteles . Columella tamen villaticam poflionemex 
quotidiana ob fer u at ion e , fr experientia docebat: nec nofirum e FI inter tam gr au es authores tan~ 
tas componere lites. Quafijvero Columella abArifiotelis fententia recedar, quod fane nequa- 
quam facere quinis di&urusfic, qui ha?c verba eius leget . Cum quis volet , inquit , plurimos 
mares excludere , longi fima quaque , & acutifjima oua fubijciet , & rurfus cumfaminas , quam 
rocundijJima.Sed praeter Columellam iptemec Plinius vbiqj fere , in animalium natura Ari- 50 
fiotelis interpres ita fennr, du ait. Farninas edunt qua rotunda gignuntur, reliquamares . Hoc 
idem fentire videtur m Horatius, vbi oua oblonga gratiotisfaporisdlefcribit, inquiens. 
Longa quibus facies ouis erit, illa memento 
Vi fucci melioris , ef vt magis alba rotundis 
Ponere namq ; marem cohibens calof a vitellum . 
Contra Albertus,cum Auicennamlcribere aliter videret , propriam nobis experientiam^ 
obtrudere non eft veritus, veterumqj Arifiotelis textum immucauit,viriumqj non di- 
dis Philofophij fed ex peruerfa k iptura fuifie arguit. Veium quicquid ille dicat , vetus il- 
la lectio 
