Qrnithologiie Lib.XIV. 225 
la lectio vera eft, & genuina Ariftotelis, quam fcilicet Horatius, Plinius, & Columella , qui, 
vt dixi, ex proprio periculo tradebat fcriptis,cum probarunt. Nee tanti apud me ponderis 
Auicennsepatrocmium eft , vt non potius AriftoccH grauiffimo in naturas arcanis authoris 
adhaerere velim : nec deniq; me tnouet ratio illa, quam citante Caelio Albertus adducit , ni- 
mirum virtutis perfe&ionem in mafculinis ouis aequaliter ambire, extremaq, continere , in 
fceminis vero a centro, in quo fit vitalis calor, materiam longiiis abire. Quinimo contra 
cuenire arbitror. Qui enim non videat in rotundis calorem magis diffundi,in oblongis ab 
vna pocioriqj parte conglobari? Nec eft, quod experientia eius magni faciamus, eam enim 
lOtn multis alijs obtrudit , quae seque falfa funt , & minus verifimilia . Igitur , vt parerga iftaee 
concludamus, fenfit Ariftoteles, &: fcripfit ex rotundis progenerari feminas , ex acuminatis 
mares.Nunc veto intextu Ariftotelis tam Graeco, quam Latino legitur, prout Albertus cor- 
rexit, vel potius corrupit. Vetus vero Ariftoteiica le&io eft illa, qu a vitiata ille dicit. Caete- 
rununquid modo, ex oblongis mares, vt vetus leciio habet, & exrotundis femina?, vel con- 
tra procreentur, Gallinarius fuper hoc elfetconfulendus. Ego priorem ledionem,vt dixi, li> 
benter ampledor, gaudeoqjmc cum Ariftotele in ea haerefi e{fe,vt ex acutis ouis mares gi- 
gni creda,eoqjmagniscum Plinium Ariftotelicu-,& Columellam omnes villicationis con- 
fultiffimum comites erroris, fi error fuerit habeam. Mulieres medius fidius noftrreex acu- 
tis mares , & e contra ex rotundis feminas procreari afferunt . Ornithologusexfuorum re- 
aolatione tradit, oua,vt ex eorum fingulis omnibus femina» generentur fubijci oportere,dlim 
Luna plena eft,eaqj ad hoc prsefcrri,quae in plenilunio etia nata funt , item ita obferuandam 
temporis rationem, vt in plenilunioet excIudantur.Vtrum arduum fuerit oua in plenilunio 
nata , in plenilunio rurfus excludere. Nam fi illa aliquot diebus referues , antequam fuppo- 
nas facile euanefeunt, vt in his,&conchilijset fieri paulo ante diximus: fin mox fupponas, 
in plenilunio non excludes. Solentenim viginti plerunq^diebusincubationistempusab- 
foluere.Excludunt tamen celerius, tefte Ariftotelc, seftate,quam hyeme.’ asftate nempe duo- 
deuigefimo,(vndeuigefimo habet Plinius) hyeme aliquando vigefimo quinto die. Sed for- 
te id de locis calidioribus intelligendum eft. Nam Albertus hyeme vigefimonono dic exi- 
rcpullos dixit. Difcrimen tamen ec auiu eft , vt idem Ariftoteles author eft, quod alfema- 
30 gis fungi officio incubandi poffunc. Sunt qui afferant , idq; in libello quodam Germanico 
manuferipto, fe legiffe Ornithologus prodidit, pullos eo colore n afei, quo oua incubandum 
tinifta fuerint. Alij iubent,vtauiana, feucaueac,quibusrncluduntur, congrediuntur, pariunt, 
incubant, & excludunt, fufqjdeq; & ex omni parce albis velaminibus obtendantur, vt 
Phafianihiftoria etiam diximus.Si quis vero pullos cupiat excludere vifu iucundiffimos,Pa- 
lumbum marem ciun Gallina coire curabit, aut Perdice, vel Phafianii. Cuius coitus modum 
in Phafiano diximus, & hic fponte omittimus. Perdices copia libidinis gaudent , fir cum di- 
uerfisfalacioris generis auibus commifcentur, coeuntq; inter fe,&fobolemfufcipiunt,vt 
in Gallinis, vnde ex Gallina , & Perdice, fit primi foetus communi generis vtriufq,fpccie_j> 
genera ntur, fedtempore pro cedente, diuerfi ex diuerfisproucnientes,demum forma femt- 
^.ona: inftitieuadunt. Hfec ex Ariftotelc Icribit » Io.Bapt. Porta. Quo loco etiam dicit ex Gal- 
lina, & Columbo, fi tnifceantur, pullu m procreari commiftum ex vtroque. Sit , inquit Co - 
lumbus iuuenis, Tunc enim temporis feruetineoardor coeundi ,& feminis fuperfluitas. 
Senex enim coire non poteft . Omni enim tempore coeunt Columbae , & fcetant reflate , fit 
hyeme.Erant nobis domi Columbus caelebs, & Gallina vidua : Columbus fatis amplo cor 
pore, &falax: Gallina parua, fiue nanaivna verfabantur, vnde tepore veris ColumbusGal 
linam fuperuenie, quae fuo tempore oua dedit ab ca incubata exclufa funt , pullofq; ex vtro- 
que miftos nobis protulit ab vtroqs genitore retinentes effigiem. Magnitudo corporis , ca- 
pitis forma,& roftri erat Columbi, pedes Gallinae, pl uma qu a albiffima,&: crifpa, pedes pen- 
nis operti, atque vt Columbus pipiebat, ma ximi nobis fuerit oblcfiia menti, & incunditatis 
quiqi non alibi quam incubili, aut mulierum finu quiefeebat» Docet item alibiex Arifto- 
tele, quonam modo pullus Gallinaceus, qua ternis alis nafcatur,quaternifq;pedibus . Ouo 
inquit, feligito, quae bina c 5 peries habere boleta, pellicula quadam non tenui intercufance, 
fed albumina cotinentia, qua: fcecudiores fere Gallinae aflfolent parere°.ex magnitudine co- 
gnofees: patetq; intuentibusSoli exponedo,exuperantc et materia producum, & plurium 
feminu commixtu, femenq, habeat pullorum glocienti Gallinae iam fupponas excubanda, 
vtfuo infeffu foueat ea : elapfo iam debito tempore tales excludet foetus, pedibus , alifque 
quaternis, curabis vt commode edocentur . Si autem membrana difterminabitur ,gemi- 
nidifereti pulli generantur ,fine vlla fuperuactia parce. Sic enim & biceps nafcetur fer- 
® pens, 
Vt omnes> 
pulli f^mi- 
Bfnafcem 
fur. 
Quando 
pulh citius 
excludan- 
tur. 
Vt pulli 
verficolo-. 
resnafcan- 
tur. 
Vt pulchri 
gignantur. 
n/.2. 
14. 
Ex Colunt 
bo,&GaL 
lina pullus 
comixtus» 
Pullus Gal 
linaceus vt 
quaternis 
alisproue- 
niat,& to- 
tidem pe - 
dibus. 
