Ornithologlae Lib. 1 1. 
1 73 
Pernam amatura primum fane cly petis, cuius latitudo curita fuperficiei pedum duorum femis .longitudo pe 
dum quatuorimaiori additi amplius quatitor digiti ,k duplici tabulato .glutino taurino linteolo infufo com- 
parius. Eius exterior fuperficies vituli corio integitur .binnuliue .aut eiufmodi animalis . Habet circumfe- 
rentia varium munimen. a fummis imifq ; partibus .quo enfiu irius vehementiores tuto excipit , terr&q ; ad- 
nit endo non cor roditur. Imparius ejl autem huiufmodi clypeo et ia ferreus vmbo , qui ingentes fufinet irius , 
ac lapidum impetum, Sarijfarumq ; tehq ; qiiamumlibet violent /.Milites vero illiicutarij nuncupaban Milites fcu 
tur,quiin poftrema acieicuta ferebanfeuius generis Triari) fuere. Quoru p Suetonius fic me- tarij qui . 
minit: Affuit ,& clientibus fcutifc utar io cuidam euocato quondam. Et q Marcellinus : Inter qnosVale- Tmrijqui. 
nanus fmt.domeJHcorum omnium primus, (fi natus ex fpadone quidam fcutanus exerius: Ita bellator ,vt q 
I0 Scicinio veteri compararetur . Verumenimuerb eorum armaturam elegaterdeicribit 1 Vegetius: 5 c J ral -iJ r ’u 
Pedites autem fcutatiprater catapbrarias & galeas , etiam ferreas ocreas in dextris cruribus cogebantur armat ura . 
accipere: Sic erant armati illi, qui in prima acie pugnantes Principes, infecunda hajlati , in tertia T 'riarij r Li. ix.zo. 
vocabantur ; fed obiter hic admonendus eft ledtor,fcutarios in alio fignificatu, dici fabros fcuta Fabri icu- 
facientes: Etfic de fabris feutariorum f Vegetius, & codex priefedfurarum loquuntur . Verum rar b - 
Vt hic obiter etiam inieramus, (cutariorum militaris iocietas in fcholis militaribus,qii£epro ty- , Ijb ' 2 ' 
ronum exercitio erat,priino (em per loco habita fuit:quainuis & alise eil'ent,vt Sagittariorum , Schol? mi- 
exq; etiam fcutariorum & clibanariorum , quorum hi erant equitescataphra£ti,illipedites. litares qu^. 
Erant & gentilium fehol#,qui exercebantur ad cohortes aut legiones . Habebant item & (pe- 
culatores fuas fcholas,qu£ ad fpeculandas res hoftiu alebantur, de quibus non eft,quod nunc 
agamus.De ichola vero (cutariorum meminit 1 Ammianus: Inter % eos quidem fpe vana fufflati, z Llb.i 6 . 
moderatione quar itabant diu exploratum grauem , & rumoretenus ob fcuris paucorum fufurris nomen 
prattrtngebatur Equitij ,fchoU prima fcutariorum etiam tum T nbuni. u Idem fecunda? fcholce me- n Sub finem 
minit; Quibus compertis ,V alentiniano , qui cum bis redierat, Scutartorv fecunda committitur fchola , qui bbr 'i fdifti . 
multo post aurius dignitate , male rem apud Illyricum geffit . Deniq,- fcutariorum & clibanariorum 
mentionem facit codex prafe&j Romanorum,quitibi,fiplura petas, adeundus effc.Nuncin I# 
fcutis fuis varia ab antiquis erant depi&a ( cuius rei originem ad Cares x Herodotus refert) vt j n c lypeis 
diuerfas militum fa£Uones,&: praeclara eorum fa£H diftingueretrquare etiam vehes habebant varia depi- 
coloratas,vtfi forte inter fe mifcerentur,quiiq; a fuo pr*fe£to agnofeeretur , quemadmodum 'gebatur, & 
videre fuit in Circenfibus ludis, in quibus variorum equitum fadtiones ab eiufmodi vehibus, a °i uare • 
quibus alia ruilata,alia vermilia fiue coccinea, alia praffina feu viridis appellabatur , dihingue- ^ 
P batur. Qjuod vero feuta cadare & depingere vetus ritus fit, & Heroicis quoq; temporibus ob- in p e ri 0 ae 
feruatus,varijs diuerfiiq,- modis docet y Iuhus Lipfius,vbi Saguntini cuiuidam infignia ex Silio rebanmn 
Italico adducit: y ln analc- 
Centum angues idem calatum infume gerebat ftisadmili- 
In clypeo . c^varia. 
Solebant autem Graci, Romani, Barbarie); varias, diuerfiiq,* coloribus figuras in fcutis depin- in c iyp e i* s 
gere,vt aquilas,legiones,delphinos,atque id genus alia animalia; fiue ad infigne, vt cognobiles depinge- 
effent, fiue ad decorem , fiue ad familiarum ? obilitatem indicandam. Non enim omnis color rentur . 
idem fignificat: albus nempe redte innocentiam fimplicitatemq; , ruber dominium, viridis x Lib.dc fo- 
fpetn de re aliqua conceptam denotat; Ita pariter animalia proiapia? nobilitatem quam egre- ^ en ' ia J- n 'm. 
P gie ohendunt:hinc z Plutarchus Vlyfem tradit delphina in fcuto habmffe. Idem de eo, qui Lyfandrnm ^ f 1S c ^~ 
interfecit, infigne clypei Draconem vfurpaffe, eccp oraculo monitum , vt draconem vitaret , feribit : Item Lyfandri 
de Spartano quodam, qui clypei infigne mufeam haberet, viua nihilo maiorem ; cnmcp irride- interfedto- 
returabalijs,quafiabignaiiia & metu ita faceret, ne hohiconfpicuusefiet:^ inquit y vtagno- risclypeus. 
fas,vfq ; eo enim accedo, vt cernere cominus pojfintfgm mei modum . Licurgus etiam tridentem Pala- ' Spartani 
medi in clypeo aflignat, Et a Athenaeus de Alcibiade : Scutum ex ebore & mro conferium habuifje a _ ua ^ a mi 
memorat, & m eo Cupidinem pro infigni,qui bracbqs fulmen complecteretur . Ad hunc fenfum b Pro- ™ c j^^ e 
Palamedis 
pertius loquens de vetuftis Romanis, neganfq, ita cultos fume : 
Tirict nec inducto fulgebat parma pyropo , clypeus. 
> Pendebant cafi baltea lenta boues. a Lib.12. 
p Non vult pro temporis fui luxu pyropo fcuta ornata, fiue lapide ipio , i lue potius colore rutilo Alcibiadis 
Sc ilammante,cum tales in fulmine ; fint,quod crebru valde , & quafi de more in fcutis Roma- < c ' / h cus ‘ 
nis erat : fed tamen ante de Tacio Sabinorum Rege idem Poeta (cripferat : 
Piriatyper fiauas arma leuare iubas . 
Etfcutum intelligit, in quo iam olim imagines etiam Iuuenalis agnofeit :: 
Pendentefq \ Deos perituro ofenderet hofti. 
Romulum & Remum de Lupa pendentes & ofenderet, nepe admoto fcuto . Phidias clarilfimus - 
per omnes gentes piator, in fcuto Minem* Ama^mmprdm calauit , intumefeente ( Vt c Pii ni j ver- 
P 3 bis 
b Uh. 4-c/ff- 
g * ii- 
Tatij Sabi 
ni clypcus. 
Minerua: 
