6 4 $ 
Vlyfsis Aldrouandi 
MORES. INGENIVM. 
tiemar. 
L. io. 
42 
T inter bruta quadam magis ad humana natur* fimilitudinem quodammodo 
accedunt, cuiufmodi funt,6xempli gratia Elephas,& Simia, ita & in auibus Pfit 
tacus ; idque non moribus tantum ieu affe£hbu$ quibufdam, quos pathemata 
&paiIiones vocant (vtimur nunc his vocabulis tanquam ab homine ad rem 
noftrara ob fimilitudinem quandam tralatitijs) inalijspr*terhominem ani- 
An homini antibus obferuatu raris, veriim&ingenij (agacitate,& fermone,qu® intelledui noftro pro 
foli ratio co piora funt,non procul ab homineabefie videtur. Qu£ res Philofbphos etiam nonnullos ani- 
mo fufpenfos,& ambiguos tenuit, an videlicet foli homini ratio tanquam propria eflet attri- 1 
buenda. Negarunt id quidam, & non ratione hominem, led oratione velut propria dote reli- 
quis animantibus praecellere, & ab his differre voluerunt. Verum fi & auibus natura loquelam 
indu fit, quid qua?(b homini reflat, aut fupereft,quo brutis emineat 2 Sturni, Corni, & Pfittaci , 
quoniam loqui difcunt,& vocis (f iri tum, ait Plutarchus , tam fequacem,um amulmn,penfandum, for- 
mandum docentibus p rabent, e a ipfa docilitate adeffe, patrocinari^ eat er is animalibus videntur , tan- 
tum non voce tejl ari, etiam c ater is omnibus proferendi fcrmonis,& vocis articulanda, vim natura conc ef- 
fiam^. Quod quidem Plufarchi di&um, fi de vila alia aue, in Pfittaco in primis locum habet. 
Supra omnia namq, ( inquit a Plinius ) humanas voces reddit. Et vnde author Philomelae, vt alijs 
* ’ omnibus alias,& proprias voces attribui^easq^ rudes & in conditas, ita Pfittaco humanam fil- 
iam alfignat,inquiens 5 u 
Pfittacus humanas depromit voce loquelas. 
Et non tantum Imperatores falutat iuxta illud Statij, 
Ille falutator regum, nomcnifc loquutus 
Cafreum . 
Atq\ fo domino %uipt y valeq \ ; fonat. 
( Hoc enim parum eft,& plures ali* hoc faciuut ) fed qua accipit verba, tefte Plinio , pronuntias 
omnia , eaq ; articulata penitus , vt ait Solinu sfoquitur, & quidem fermocinatur,adeo vt miro fa- 
ne ingenio orationem quantumuis longam non interrupta ferie pronuntiet. Narrat b C®lius 
■ de Pfittaco miraculum infigne fuis temporibus vifum. Pfittacus , inquit, fuit Afcanij c&rdinalk 
t;q. c .cup. RomA centum atiras compar alus nummis, qui articulat i$me continuatis perpetuo verbis ChriUiana veri- 
tatis fymboium integre pronuntiabat, per inde ac vir peritus enunciaret . Quare de hac potius aue , & 
* in Xcnijs . maiori iufe,quam de Pica c Martialis canere debebat. 
Pica loquax dominum certa te voce faluto , 
Si me non videas ejfe negabis aucnim. 
Teftatur fane hoc de Pfittaco difertis verbis Apuleius,cum inquit : Id quod dicit Pfittacus, ita f 
i. . militer nobis canit, vel potius eloquitur >vt vocem fi audias ,homimm futes. Vnde iure merito a d Statio 
fo. his epithetis, ac titulis falutatur. 
Pfit tace lux voluerunt , domini facunda voluptas , 
Humana folers imitator Pfit tace lingua . 
Et ab * Ouidio, qui abeunti hoc iuftiilimum,ac veriflimum encomium celebrauit* 
Non fuit in terris vocum fimulantior ales , 4< 
Reddebas blafio tam bene verba fono\ 
Plentis eras minimo, nec prafermo nis amore 
In multos poteras ora vacare cibos. 
Nicephoro quoque Califto auium loquaciflimus,& ad aemulationem humana; vocis accom* 
modatiffimus re&e notatur. Verumenimuero non aptitudo tantum, fed & propenfiQqua?-» 
dam naturalis,imo ftudiummaximum ei addifeendi ineft , vt ex Ouidij verbis, qu® iam dixi- 
mus, etiam eft colligere , quod tantum in fuo Pfittaco fuifie dicit , vt pr® fermonis addifeendi 
amore cibum fumere neglexerit. Quin edam, fi Cardano noftro credimus,non foliim loqui 
difcunt,fedetiammeditari,&memoriailliseftnonvulgaris. Vnde tropo quodam illud ho- 
minis proprium, nempe quod difciplin® capax fit, huic etiam accommodarelicebitob mira f* 
docilitatem, & quod veluti penfum diurnum verba fibi pr®fcripta reddat fideliffimc. Nam, vt 
inquit Aelianus, quemadmodum pueri crud fantur, fic PfittaCi ex pluribus India genet ibus omnes huma- 
na vocis vfum addi [eunt . Caftigatur etiam in ipfis difeendi tarditas , vt in pueris ; dum enim,vt 
inquit Plinius, loqui difcunh, ferreo verberantur radio ( feu ferrea clauicttla , vt Apuleius, & S0I1- 
nus.) Non fentit aliter thus : nam capiti eadem durities, quaroftro. Dum pullus eft, atque adeo intra 
alterum «tatis fu® annum, qua? monftrata funt, & facilius difeit, & tenacius retinet . Maior 
paulo fegnior efh& obliuiofus,& indocilis, vt ij dem Apuleius, & Solinus tradut. Verum f P]i„ 
e Slcg. 6 
lib> 2 » 
e tib. 10. C 
42 . 
mos. 
