4$ D E O R TV ET C A V SIS 
riam qs duobus modis fa&am primo coquat, utinde efficiat fuccum: 
cx quo tandem lapis,qui liquefcat ignium calore, fieri poffit* at in hoc 
multomagis peccat Theophraftus,qudd omnes lapides, etiam precio 
fos,cenfeat abundare terradnquit enim:eorum qu£ in terra confiftunt 
alia funt aquea, alia terrena* aquea quidem funt metalla, ut aurum* ar* 
gentum,&reliqua:terrena uero lapis,&: lapidum fpecies predofadate 
que terrarum naturae, quae infignes funt colore,uel letiore* uel fpiftitu 
dine,alia ue facultatem am fi uera effet Theophraftt fententiä,rtülla in* 
ueniretur gemma quae trartsiuceret:iam uero multae perlucertttfpecies 
igitur lapidum preciofae non omnes funt terrenae* ut enim paulo poft 
oftendam, omnia folidafimul&crafla, quae translucent, aquea funt: 
id eft conflant ex humore, in quo ineft aqua, quae terram uincit ponde 
re* Auicenna autem quibus modis congregetur materia, lapis futtt* 
ra,non explicauit:fed qualis effet,uoluit tradere pofteris* dicit uero lu 
tum eile in primis lentum, & aquammon fimplicem quidem illam, fed 
permiftam cum terra, quamobrem nofter Albertus Arabem fecutus 
fcribitmateriamlapidum effefpeciem quandam terre aut aquae: id eft 
duo haec, terram dico 8c aqua,fic inter fe mifla,ut modo hoc, modo il* 
lud uincat alterum mole. V terc^ aute quod ita fenfit,ratione fecit* 
nam n5 fit lapis ex pura neq? terra, neq? aqua: quod folam terram prse 
ficcitate eius no coagmentet ac conglutinet calor, fed diflbluat magis, 
faciatq? puluerem* aqua uero fimplex congelafcitquidem frigore, fed 
modicus tepor eam refoluitat humor ficcitate cofiftit: ea enim ipfa co 1 
ercet humorem Sc continet: humor uero uicifsim congregationis con 
iun&ionisq? partium rei ficcte quoddam quafi uinculum eft* Vt au 
te res magis perfpicua & dilucidior fiat, uberius paulo eft difputanda* 
itaq? fi permiftio abundauerit terra,dicitur lutu:fin aqua, fuccus.nihil 
enim aliud eft lutum quam terra, quae permaduerit aqua, ut fupetiore 
libro explicauimec fuccus aliud quiddam eft,quam aqua, quas contra 
forbuerit terram, uel corroferit tetigerifue metallum, quodammodo 
conco(fta,ut item fupra dixi.fed ex luto tenaci potifsimum fit lapis: nä 
ab alterius generis luto humor non difficiliter feparatur,ac refoluiturt 
tumcp non lapis ex eo efflcitur,fed puluisdutum uero tenax calor pri* 
mum exiccando confpiffat , efficitcp medium inter lutum 8c lapidem: 
deinde quia diutius idem agit, uel acrius, lapidem gigmt.quod in qui ■> 
bufdam montibus animaduerti poteftuncp ea re ars , cum lateres effi* 
cit, imitatur natura.ipfos enim ex terra, aquis madefa&a, hoc eft ex lu* 
to ducit:atq? prius aeri expofitos arefacit, deinde urit in fornace, quin ; 
etiam fuccus craflus 8c lentus facile conuertitur in lapidem, quod in a* f 
nimantibus eft euidens . lapides enim in eorum renibus aut ueftca ge* 
neratos, ex humore craflb & lento fados effe ipfa res demonftrat. cui 
accedit 
