SVBTEB.RANEORVM, LIB.IJU $1 
talla efficiuntur vfluit enim una cum argento, acre,ferro,lapis, qui ex t)S 
conftatficTheophraftus.Eos aütem lapides fine dubio plerofque o* 
mnes frigus compegitifed fj ipfi fimplices non funt, uetum metallici* 
At chymiftaequamuis de materia lapidum ab Ariftotelediffentiat* 
nulla tamen de cauia efficiete inter eos diflenfio eft. confidunt uero fe 
poffe fuam opinionem hoc argumento fulcire et fufhnere.calor ignis, 
inquiunt,ubicunq? inuenerit materiam aptam ad urendum, eam in la* 
pidem conuertit : quod indicant cum alrj lapides, tum lateres arte ho^ 
minum 8C opera effe&i. Sed ignis ardor perpaucos efficit lapides, 
ut, cum montes flagrant, pumices* mitior uero ille calor fubterraneus 
neipfe quidem reliquos parit omnes i fed quofdam frigus * nec igitur 
Ariftotelesnec chymiftae re&efentiut. AtTheophraftus quanqliam 
lapidum alios Calore concreuiffe,alios frigore recfle cenfet: tamen non 
explicauit quas fit caufa cur ftirpes 8C animantes conuertantur in lapi* 
des ; nifi id fecerit in libro iniuria tempöru amiflb, quem infcripfit De 
rjs qua? abeunt in lapides* Auicenna autem dicit calorem folis ex lu 
to lapides efficere,nec alius preterea caloris mentionem fecinquafi aut 
aliarum rerum calor no idem facere poffit nadus materiam aptam ad 
formandos lapides: aut folis ardor lapides fub terra fingat eam igitur 
fententiam uidetur excerpfiffe ex uno aliquo fcriptore,qui cum doce^ 
ret, lutum lapidum efle materiam, & calorem effedorem, ufus fit ratio 
ne, quas ex rebus ante oculos pofitis ad reconditas &C abflrufas addu* 
ceret, deinde Auicenna afferit uim quandam efle, quae ex aquis , pro* 
pter fuum alueum effufis , & ex animantibus atque ftirpibus efficiat la * 
pides* fed quae fit ea uis , nequaquam fatis explicatait enim ipfam efle 
modo qualitatem terrae manifeflam,id eftficcitatem,uel frigus pariter 
cum ficcitate coniun(fi:um:modo occultam Sc metallicam,quam exter 
no uocabulo mineralem nominat:rnodo uaporem quedam , quem e* 
mittat terra motibus conquaflata. Sed contra eum qui in fuo decreto 
fluctuat, non efldifputandum:praefertim cum de eadem ui quae fit , na 
id ipfum exponere conatur, cu Alberto iam fim difputaturus. qui cau 
fam efficientem lapides effe putat eam uim metallicam formantem la* 
pides,qup infit in materia, ad id aptata, ut lapides inde fieri poflintmo 
aliter atcp uis formans animantes inefl: in feminibus,ex quibus progi* 
gnuntur.eam uero uim materiae ingenerari cenfet a ui ftelfarum 8C lo* 
ci, non fecus atcp uim procreantem animantes ingignere folet uis tefti 
culorum , quod in unaquacp materia fecundum fpeciem infit uis pro* 
pria. Alberto etiam ea uis formans lapides fecundum materiae diflimi 
litudinem uidetur habere duo inftrumenta , quae regat 8c moderetur 
ne in officrjs & muneribus fuis errent, quorum unum efl: calor, qui ex 
permiftione, quae abundat fcerra, extrahit humorem, eamcprnifturam 
E % coquff 
j 
