5»' i 1 ’■ -"HE !' rö RTV Bf ' CÄVSIS - : 
coquit, coheretionicp formam dat lapidismam, inquit, ni materiarii fin ‘ 
geret uis illa, calor nimius 5c immoderatus per miftionem ad cinerem 
redigeret;exilis 8c exiguus non coqueret : atq? ideo nec ex ea lapidem . 
formaretalterum uero inftrumentum eft frigus, quod humorem per* 
niiftionis,quse abundat aqua, non tantum conftringit, üt fit in metal* 
lorum ortu, fed eum ex ipfa exprimitaded,ut no remaneat in materia, 
nifi quantum continuationi coniun&ionicp necefie fit, qua de caufa e* 
iufmodi lapides calore ficco non liquefiunt » itaq? qs inftrumentis Al* 
berto uis ifta uifa eft lapides formare. Sed excutiam eius opinione, 
primum autem eft ridiculum dicere, caufam efficientem fiue gignente 
lapides effe uim metallicam lapides formantemad enim perinde quo* 
dam modo eft ac fi quis dicat, caufam efficientem homines effe uim fe* 
minis formantem homines,ut enim uis, que ineft in femine, fi effe&rix 
eft hominum , non alias animantes format quam homines; ita uis me* 
tallica fi caufa eft efficiens lapides, non poteft formare alias res fofsiles 
quam lapidesmatn fi illa fingeret leonem, aut bouem, aut canem, non 
effiet caufa efficiens hominem ; nec fi haec aliquam terram , uel fiuccum 
concretum,aut metallum formaret, effet res efficiens lapides, fed quia 
Arabes fub hac uoce minerse fubrjciunt rem , quam Graeci nominant 
metallum cuiuficucp rei foftilis fuerit: Albertus uoluit formam, de qua 
loqueretur, explicare,fed tum fuiflet dicendum: caufa efficies lapidem 
eft uis,qu£ ineft in metallo lapidis:quemadmodum dicimus, caufa ef* 
jficiens homine eft uis,quse ineft in femine hominis» fed ea ut reAe ad* 
• ij cimus, ita etiamfi non adrjciantur:tamen quae dicimus, fatis fine ipfis 
intelligi poftiint, quoniam uero metallum fiue minera eft uerbum am 
biguum,fignificat enim tam uenam foftilis rei, quam fodinam, unde ea 
ipfa eruitur, Albertus aut quid ualeat no uidetraut non dicit quod con 
fentaneum eft fug opinionfinam uis quae format lapidem, ipfi non ui* 
detur effe in uena,hoc eft in lapide formato,necp in fodina ; fed in ma* 
teria lapidis.debet igitur dicere: caufa efficies lapides eft uis quae ineft 
in luto uel fuccoad enim fentit Albertus» fed quale fit uideamus iteru, 
omni animantium generi, non nato ex materia putrefcente, natura fe* 
men tribuit : quod cum in locis infedit , fingit animal » fimiliter ftirps 
quseq? ex fefe gignit femen ; quod ab ipfa delapfum cum terra gremio 
excepit, ex fe procreat afsimilem parenti fuse ftirpem , at nullus lapis 
femen parit, nec igitur ullius lapidis materia, quod femen non fit, po* 
teft in fe uim , quse lapidis fit effe&rix, habere; fed extra eft quod ex i* 
pfa format lapidem ♦ quamobrem idem ille Albertus paulo poft tra* 
dit qusedam , quse funt a propofita ratione diuerfa » ftellse, inquit, fua 
quantitate, lumine,fitu,curfu mouent atq? ordinant omne mundi ma* 
teriam 8c locum eorum quse oriuntur Sc intereuntuis autem fic a ftel* 
