S V B TERRÄ NE ORVM, LIB* V N 6i 
uenis,uenulis, comiflüria metalla Sc gemas, ac uaria terraru genera ini 
tio mundi deu finxifle talia & creaiTe cumfmodi huncinueniutur: nec 
medio temporis cutricülo ulla, ex mäterijs, ad id aptatis , effe nata uel 
renataineep aliquam uim naturas ad eorum perpetuitatem machinatu 
effe fum mu rerum opificem * qüod quam falfumplenUmcp erroris fit* 
ex i)s qüas in proximas de ortu terrarum &C lapidum difputationes in* 
ferere neceffe fuit, fatis intelligi poteffiatep ifti hasc fubtilius non quas* 
rant,fed referant animum ad cunicülos,& confiderent eos ädeö inter* 
dum memoria hominum in angufturn Ueniffe,ut aliqua fui parte nui* 
Ium aut admodum difficilem prasbeant trafiturmeum eos fatis late fo* 
leant agere foffores,ne tranfituros impediant* in tales autem angufti* 
as funt addu&i propter accretionem materias , ex qua lapis eft fa&us* 
Sed metalla fieri ferrum eft indicio, quod in Iluas metallis renafei pro* 
batifsimi feriptores memorias prodiderunueadem uero quodam mo* 
do augeri plumbummam ad ipfum,in loco humido pofitum,fit accef* 
fioscuius rei teftiseft Galenus* fed ad refutandas opiniones non uale* 
at äüthoritas , quod philofophi fit fenfuüm iudicio 8c rationibus pu* 
gnaresplumbeas certe tegulas, quibus magnificas asdeS tegi uidemus* 
multo grauiöres, aliquot poft annis, inueüiünt rj qui prius pondus no 
tarunt:atq? adeo quidem Ut eas perfaspe, propter nimiam grauitatem^ 
aeneis permutare neceffe fitutacp de uulgi opinione, quod experimeii 
to fit Contraria nobis liqüettrationi Uero aduerfariam indicarent terrp 
in aere, ut putat Auicenna, generatas , quales etiam nos coelo delapfas 
uidimus : item lapides Sc maffas ferri uel asris fimiles , quales ali) uide* 
runt,ut prodigiorum feriptores cyteriq? tradunt etenim fi, quod Mau 
rus ille Arabicis literis eruditus exiftimat,ibi gignuntur: quanto ma* 
gis^ea fieri in terta* Ut in proprio ortus loco, cefendum eftiam quia ad 
cuiufq? rei ortum, ut faspe dixfduo funtnecefiaria,uidelicet materia e£ 
opifex , qui eam formet: primum de materia metallorum iriquiramdri 
qua definienda uariant feriptores * Ariftoteles enim halitum effe cen* 
fet* chymiftae aliud fentiuilt : quorüm duas funt opiniones prascipuas: 
una, fulfur argentum uiuUm effe materiam metallorum afleuerat:al 
tera, cuius caput eft Gilgil Maurus , cinerem aqua madefadmm * harri 
Albertus, cum ipfi humor pinguis Uifus eft materia efle metallorum,a 
maxima ifta chymiftarum fedauerbis, non re diflideuSedad Arifto* 
telem redeo * is re<fte quidem cenfet aquam puram nön effe materiam 
metallorum, fedaliqüid päffarmquodrca, inquit, partim aqua funt, par 
tim non funt* nam eorum materia fieri poterat aqua, iam üerö fieri no 
poteftnec ex aqua quadam affeiftione faporüm modo nata, quod ue* 
ro ex halitu putat fieri metalla, no teefi: e fentitnam cum fenfu cerneU* 
di percipiamus quomodo res foffiles fiant, & quod exhalatio ficca ig* 
F nefeens 
