24 DE ORTV £ T CÄVSIS 
rum foflores atftis cuniculis aut foffis latentibus perforat, maxima uk 
aquarum fiue exeat per deuexum,fiue in dire&urn cadat, fiue rapta ali 
quo loco foflW latentis fubfiftat,non mouet mönterrt.ergo quiä uis a# 
quarum particulam terrae non mouet,multominus parte eius perlon# 
gam $ C latam conquaiTare poteft* Pergit Senecä.fpiritus üero non# 
nunquam impellit undas, ßc fi uehementius inftitif, eam fcilicet terrae 
partem mouet,in quam coadhs aquas intulicHac etiam rätiöneäqüä 
eflet caufa terrsemotus.aquam enim quaecuncp uis ad terfam filouen# 
dam impulerit,ea eft caufa antecedens;aqua uero,proxima t atqui pro# 
ximam caufam femper in qutcftione uerlari necefife eft : antecedentem 
uel remotam, non femper*quöd Seneca non animaduertens,fua expli 
catione plures opiniones , quam re ipia funt, peperit* Addit idem* 
nonnunquam in coacfta itinera coie<ftus,& exitum querens,mouet o# 
mnia*terra autem penetrabilis uentis eft,&: fpiritus fubtilior eft quam 
utpoffit excludi, ßC uehementiorquam utfuftineri concitatusacrapi 
dus* Certe fi Democritus in hac fententia fuit, non procul abfuit a 
re ipfa* fed uerendum nobis erit, ne Seneca iftud attulerit de fuo i ßC 
qudd ipfe in explicandis fcriptorum opinionibus fuo more rerum ßC 
uerboru copia ludere foleat: ßc qudd Ariftoteles atcp Plutarchus hu# 
ius Democriti fententias nullam fecerint mentionem* Sed ftatüämt 
modum huic refutationi,ne dicar in Senecam petulanter inuecftus e& 
fe:aut etiam in hunc librum plura eius fcripta,quam decorum fit, attu 
liffe.N une uenio ad eos philofophos, qui fpiritu efie terrsemotus cau 
fam dicunt:quae fententia ex Archelai fontibus defluxit non modo in 
Lyceum ßc porticum,ied etiam in hortos Epicurfidiuidunt autem fen 
tentiam philoibphi. nam Archelaus ßC Callifthenes 3c Metrodorus 
Chius aiunt exteriorem uentu,qui terram intret per foramina illa,qug 
patent ab ipia uel ad mare,uel ad aerem,efle terrsemotus caufam: inte# 
riorem uero Ariftoteles ßc Theophraftus. Sed Archelaus nön expli# 
cauit,per qug foramina ipiritus effecftor terraemotus penetrat in terra: 
an per occulta, qua: iub mari latet:an per aperta, qute fub alpedfum ca 
dunt:an per utracp * Callifthenes uero uoluit eum penetrare in terram 
per fpeluncas fub mari latentes:Metrodorus fuperne incidere in aere, 
quem continent fpeluncse ♦ itaqj uentus ex eorum fententia in conea# 
uas terrse altitudines fertundeinde alius atep alius fubfequens,eu pre# 
mit ßC in anguftum cogitqui cum exitum quserit ßc clauftra fua effh'n 
gere conatur,terram uartjs motibus coquaflat* Ventus quidem ex# 
terioringreflus in fpeluncas fiue apertas, fiue quodammodo latentes 
fub mari, aerem agitare,flatumcp efficere potefbat non folus,fed prae# 
ter eum fludus marini , cataradlte, ignis , quemadmodum fupra dixi«. 
Ventus autem exterior, quanquam flatum uehemetiorem, quini afi# 
