SVBTERRANEORVM LIB. I p 
non dicam de reconditis murmurantis aquae, qu£ fub terra labitur,fre 
mitibus, qui in nonnullis locis audiuntur: ut in Suedorum montanis, 
quae Schula uocant.quinetiam ingentes, quod ex re ipfa in t elhgimus, 
fuerunt cauernae,in quas agros, urbes, motes defcendifle fcriptum eft. 
nec uero paruae capiunt tantum uentum, quantus faxa grandi ponde* 
re in aere extrudere Sc erjcere poffit,atc£ egerere tumulos, colles, mon 
tes: omnmoq? tam magnos 8c horribiles efficere terraemotus, ut oppi 
da corruant, qua calamitate & fubfecutis incendrjs proximo anno Pu 
teoli funt afflicti 8C fra&i. fed inteftinum terrae incendium fimiliter at* 
que aqua; eiufmodi cauernarum concauas altitudines efficere poteft: 
ut poftea dicam, impetus autem aquae, cu canales per quos modo iter 
habuit,obturati fuerint,aut deferti, continuo uel nouos aperit, uel ue* 
teres aliquos recludiuatcp is ordo conferuatur fempfternis feculorum 
aetatibus . obftruuntur uero canales limo ruinaue : deferuntur,ubi uis 
aquae per aliquem alium canalem iter patefecerit. Atcp haecdeeffec fti* 
bus aquarum fubterranearum nunc di<fta fint. Succi aut, quos craft 
Otii do (ut dixi) ab aquis diftinguit, uarrjs modis gignuntur, aut enim 
cum calor rem Occam immifcet humidae,8£ per miftionem coquittqua 
ratione multo maxima fuccorum pars non modo intra terram, fed eti* 
am extra oritur.aut cum aquae lambentes terram aliquantulum craflae 
efficiuntur : quo fane modo pierunqj fit falfus Sc amarus, aut cum hu* 
mor conclufus circumff etit metallicam materiam, in primis autem £ra 
riam,eamcp corrofit : atq? hac quidem ratione fit fuccus ex quo gigni* 
tur chrvfocolla . fimiliter cum humor corrofit pyriten aerofum 8c fria* 
bilem, fit fuccus acerbus:ex quo oritur atramentum futorium, Sc inter 
dum alumen liquidum . aut denicp fucci ab ipfa ui caloris ex terris ex* 
primuntur . ea uero uis fi magna fuerit , fuccus ex terris manat Sc fluit, 
quemadmodum ex piceis crematis pixtfin magna non fuerit,ut expira 
dones calidas effe folent,terrae fucco ftillant,ut larix, abies, quas funt 
generis eiufdem arbores , refina : quo modo bituminisgenerain terra 
fieri intelligimus. Vt autem in corporibus animantium uarrj gignun* 
tur humores,ita etiam aquas diuerfis qualitatibus preditas terra parit: 
fimiliter fticcos . differunt uero in taftu, in colore, in fapore, in odore, 
in craffitudine, in pondere, quarum qualitatum caufas nunc aperiarh. 
Cum autem aqua fit natura fu mine frigida, primo calidarum aqua* 
rum caufas inquirere operae precium duxi.itac^ neceffe eft alterum de 
duobus fit, ut aut alterius cuiufdam rei calor calefaciat eas, aut ignis ip 
fe. fi altera res calefacit aquas , confiderandum eft an ea fit fol , an uen* 
tus,an motus, an internus terrae calor, an deniq? materia, per quam flu 
unt aquae. Primum autem qui folis radios aquas calefacere cenfent, r) 
prope fontes calidos terram dicunt effe mollem et raram:perq? eam 
ritatem 
