5#> ILLYSTRI SAXONIAE DVCI? 
ET TORINGIAE HIS ENAEQVE P R I N C 
p i, Mauriciö Georgius Agr U 
cola s* d» 
) • • , ,<* ■ \ - ♦ L i ' £ 
• 
v M optimae quäeq? res diligenti cönteriiplatione di 
gnae femper exiftimat^ funt, tum maxime naturales: 
qudd iplis cognitis homo Si maius quiddam 3 quarn 
uideretur mortalium generi effe datu,percepifte pu 
tat etur,& id perpetuo haberet in promptu, quo ani 
mu pollet oble&are, & quali pafcemquibus de cau 
fis ueteres philolbphi, in primiscp Graeci, partes naturae, quae uniuer* 
fa contmet,omne8,oniniaq? membra inuenerunt Si explicarunt: prae^ 
ter admodum pauca, &inqs quidem ea quae fub terra latent: quorum 
bona pars autabrjfdem philofophisdefertaeft, aut nequaquam latis 
explicata.Nani Ariftoteles, ille fummus naturae fpeculator,etli plerife 
que eorum qui hodie phylids rationibus ftudent, rerum lubterranea* 
rum ortus & caulas diligentiffime perlecutus elfe uidetur in rjs libris, 
in quibus tradit perturbationes Si mutationes, quae in aere & igni fi* 
unt: tamen alias omnino non attigit,alias leuiter:quas uero inueftiga* 
uit,non omnes aflequi potuit: nihil enim dixit de ortu uaforum , quae 
concipiunt materias^ex quibus res oriuntur foffilesmecp fucci concrea 
ti caulas omnes aperuit: nec plane atqj omnino reperit originem ter* 
rarum infignium,& lapidum, atq? metallorum : ut nunc non dicam de 
alrjs. At Theophraftus, auditor Si difcipulus Ariftotelis, quid de mu! 
tis id genus rebus fenferit,fciri no poteft: quippe ex ipfius libris in qui 
bus tra&at hunc locum,unus tantummodo extat,De lapidibus inferi* 
ptus. Seneca autem collegit multas multorum fententias de ortu aqua 
rum,& de caulis terraemotus:de reliquis, quae item in abditis terrae fe* 
dibus gignutur,admodum nihil dixit. Quos uero tam Gr^cos, quam 
La tinos, annis plus mille in rerum cognitione ueriatos uidemus, om^ 
nes ad unum fcripta Platonis, aut Ariftotelis, interpretati funt, Si fen* 
tentias lecutueocp minus multas res nondum explanatas, uocarunt\m 
quaeftionem , literiscp iliuftraruntnam Albertus nofter aggreffus di* 
cere de ortu eorum qua: effodiuntur, philofophorum Si aftrologoru 
Sc chymiftarum decreta in unum confundit. Quae cum ita fint,mihi uf 
fum eft omnium, quae terra intus in canalibus parit, ipforum etiam ca* 
n alium caufas accuratius indagare:in quo dum enitor, uehemerius in* 
terdum ad ea difputo,quae funt ab alrjs fcripta: uerum non in hanc fen 
fentiam,qudd mihi libeat muehi in uiros,qui in rerum conßderatione 
plurimum 
