j 
\ . ' 
/ \ x o 
j% DE ÖRTV £T CA VS IS • 
formatur metallum : quem pariut uaff] motus* quorum proximi funti 
aqux fluxus terram molliens aut fecum rapiens : terrae cum aqua per* 
nuftiomis Caloris ages in mifturas ut gignat id genus fuccos * Didum 
eft de materia metalloru, iam de caufa efficiente dicendum* de qua in# 
ter uarios fcriptores no minor elf diffenfiomam aftrolögi caufam me* 
talla efficientem errantes ftellas effe dicUntiGilgil uero Maurus terrae 
calorem, eum quo fentit aliqua chymiftarum turbatfed Albertus itera 
uim metalla formantem confingit, cuius inftrumetum fit calonat Ari* 
firoteles lapidum ficritatem,quam procreat frigus,efle cenfet* Aftrolo 
gis autem quibufdam opifex metallorum uifus eft non unus efle , fed 
diuerfi fecundum metallorum formas differentest&auri quidem Sol* 
argenti Luna, plumbi candidi Iupiter, nigri Saturnus, atris Venus, fer 
ri Mars, argenti uiui Mercurius.a qua opinione no funt alieni chymi* 
fbe quidam: omnes uero ad unum hodie metalla non alqs uocabulis 
quam ftellarum uagarum nominare confueuerunnaftrologorum au* 
tem fententia eft errantes ftellas uiribus,quas defluetes exercent in ma 
teria , ad id in terras uifceribus aptata, efficere metalla : inerrantes uero 
gemmas* quod figmentum pulchrum quibufdam uifum eft adeo, ut 
diceret uires ftellarum in terra efficere metalla , tanquä fecundas quaf* 
dam ftellas uagas:& gemmas, tanquam fecundas quafdam inerrantes 
ftellas:qualibetgemma obtinente, ex eörum fententia, maximam uiri 
um fui fideris partem:8c quolibet metallo fimilitudinem magnam ha* 
bente cum fuo fidere errantemt proles habet ad parentem * Qua? fane 
perfuafio,cum nulla demonftratione fulta fit,ab otiofis 8c deliris Ma* 
gis, nihil non tribuentibus aftris,primu uidetur confi<fta*conftat enim 
plura efle metalla quam feptem illa peruulgata.cum Uero non nifi fep* 
tem fint ftellas uagae, quam pepenfle dicent plumbum cinereum C ne* 
teile igitur habent aut plures confingere ftellas errates:aut uni tribue* 
re duo metalla diuerfa: aut deniq? plumbi cinerei ortum afcribere fide 
ribus,qucC infixa coelo funt * quorum primu abfurdum eft, &C decretis 
aftronomias prorfus aduerfum;alterum eorum aflertioiiem ualde du* 
biam facit*fi enim licet uni ftellas uagas duo tribuere metalla, cur nort !i 
cebit Soli,earu quafi principi, & cuius uires in primis perfpicuae funt* 
aut Soli SC Lunas, duobus luminaribus , maxime ad fenfum euidenti* 
bus,totum metalloru opificium acceptum referre?certe id quod aiunt 
nihilo plus caufae habet, quam quod nos nunc dicimus, aut quod uo* 
luit Hermes*qui uim efficientem lapides & metalla, fomnians opinor, 
afsignat Marti,quemadmodum fonti a quo manat 8c fluittfed eam uä 
riari putat fecundum proportionem aliarum errantium ftellarum , 
materiae ipfarn redpientis:atq? inde diuerfa, in diuerfis locis, lapidum 
metallorum genera gigni cenfet*Teriium Uero non minus efficit eo 
rum 
i 
