SVBTERRANEORVH, L I B* V ?j 
fijpra difputans fatis experimento declaraui fulfur no effe materiani 
metallorum, nihil ifto argumento Albertum efficere poffequifcp ui 
detunde uero metallis fit odor,quem ufta ex fe emittunt,paulo poft 
dicam,fequitur; id quod rem fluidam confpiffat 8c confiftere facit,cä 
lor eft,qui eam coquitrmetälla ex aqua,cu qua terra eftpermifta, con 
ftät: ergo quod materiam denfat, calor eff quam ob rem idem etiam 
eft caufa ortus metallorum ■* Non negamus mifturam aquae 3c terrae 
calore fubterraneo ad aliquam fpiffitudinem coqui ; fed fuccum, qui 
fic pröuenit,pöftea frigore denfarfut fiat metallum,fentimus<pergit 
Albertus, caufa permiftionis eft calor; proprijs enim motibus eleme 
tum aliud ab alio depellitnam etiamfiaquafuaui&ponderedefcen 
dat in inferiorem locum;afcendit tarne ex terra, ut fuper lpfani natet, 
3c terra contra defcendit de ea + cum igitur frigus ita non moueat £er* 
ram, ut aqua eam comprehenfione deuincire & continere poffit, fed 
Caloneft ipfe caufa ortus metallorum, non frigus. Concedimus quU 
dem bonam elementorum mifturam efficere calorem, atq? etiam eari 
dem coquere in fuccum: fed is donec gelu cSftiterit, non eft metallu: 
quemadmodum nec halitus, ut Ariftoteles fentit,anteaquam frigore 
denfetur* Alberto denkp calor uifüs eftinftrumentüm effe, quo uis 
metalla formans utiturmi enim uis, inquit, illa adeflet, calor uires fuas 
exerceret ufep eo ut humorem naturalem exiccaret,& terram rediges 
ret in dnerem,quam rationem fatis refellimus,de caufa lapidum effi* 
ciente difteretes.nunc uero uideamus alios Alberti errores in hac re* 
uis, inquit, formans ad fpeciem dirigit calorem coquente metalli ma* 
teriam ♦ concedamus talem calorem formam dare metallis , faciet er^ 
go metalla uel ex miftrira, Uel ex ha!itu,quem ea ipfa emittit, ueru AI 
bertus ex miftura, quae conftiterit iri fui ortus loco , metalla fieri non 
Uulrifed ex ea quae iam fecudam obtineat federn, id eft ex miftura' ha 
litu.nam de loco ortus metallorum differens aperte dicit halitum efe 
feex quo gignitur metallu, inter igitur rogabimus eu, metalla finfne 
perfecfta dum conftant,an dum fluuntCcefte ex chymiftis,utnihil di* 
eam de reliquorum artificum experientia , difeere quiuit, tunc perfer 
<fla efle cum conftent.talia enim natura procreat omnia, preter argen 
tum uiuum:atcp cum eiufmodi firit, malleo tradiari 8c fundi poffunri 
nam fi fummus reru opifex metalla fic fabricatus eflet,ut liquida ma* 
nerent, eorum ufus nullus, aut admodum exiguus effet. Sed num ex 
Alberti fententia calor denfat halitum, ut fiat metallum folidumCmi* 
nime.nam ex uerbis eius iritelligimus halitum primo coqui ad fpifli* 
tudinem aliquäm,id eft fieri ftlccu: deinde frigore denfari, in quo no 
fequitur Ariftotelem , qui halitum cum uäpore miftum Sc inclufum 
in lapidibus, non calore cöqüffed lapidum ficcitate,qua creat frigus, 
G i denfari 
