'? 6 * DE ORT? ET CAVSIS 
denfari cenfet. Quortiam uero fuccus, qui oritur fic ex halitu, pötiui 
eft metalli materia, quam metallum perfedum : priufquam enim con 
ftiteri£gelu,caloreum diffiparepotefttfequiturfrigus, non calorem, 
metalla perficere * Sed redeamus parumper ad uim metalla formans 
tem.eam autem Albertus iterum dicit cffe in maferia, in quam ex ftel 
lis coelocp defluxerit:& gubernare calore ut 'materia* poffit dare fpe^ 
dem metallmterurncp progreditur ad primam totius naturse mente. 
Atreuera in metallorum materia, non aliter ac in lapidum non eft ub 
la uis,quac ei ingenerata fit a ftdlis:fed frigus denfat metalla:quemad 
modum idem etiam aut calor lapides, atcp ea omnino funt proximae 
caufte rerum ortus interituscg : remotse uero fol Sc obliquus fignoru 
orbistremotiffima princeps natura: moderator. Sed quia contra im* 
puram Alberti opinioem latis fiipercj? in fuperiore libro dictum eft, 
ad Ariftotele uenio.is frigus metalla facere cenfet Jacit uero, inquit, 
haec omnia exhalatio plena halitus inclufa* & maximein lapidibus: 
ob ficcitatem in unum reduda & denfata. Quas fententia uera eft.nl 
metalla cum ignis ardore liquefcunt,foluuntur quodam modo. quae 
autem calore foluuntur,frigus ficcando compegind: contra quae fri* 
gore humido,calor,itacp de caula,qu3c eftedrix eft metallorum, cum 
Peripateticis fentio, nonnihil difcrepo in materia, diuturnum autem 
frigus humorem comprimit & condenfat ufcp eo,dum calore expref 
fo in fe totus cogatur, & fuccus qui fuitm^tallum fiat. Sed hic quo 
que dicendum eft de metallorum ortus loco, qui proprie terrae tribu 
tus eft.etenim in eius uenis & uenulis metalla gigni certu eft: acta me, 
quia etiam in arenis fluminum repentur aurum, Albertus ibi fieri pu 
tat. quem quidam fecuti curfus fluuiorum eius metalli fertilitate di? 
ftinxe runt.fed aurum ibidem non gigntturiueru id aut ipfe amnium 
& riuorum fluxiones, &C impetus a montibus abripiut: aut fontes ex 
uenis 8C uenulis montium effundunt in riuos Sc amnes, quinetia ho^ 
minum opera idem quod naturalis curfus aquarum efficit . nam Hi? 
Ipanfut fcribit Plinius,fradis montibus aquam immiferunt,quae h? 
uando aurum in agogas conuexit. certe auream arenam a uenis &C ue 
nulis abftrahi non ignoraffe neq? Graecos,neq? Latinos fatis indicat 
tum fcriptorum prifca uetuftas, quam comemorabo in libris de uete 
ribus& nouis metallis: tum utriufcp gentis confuetudo appellandi 
eas arenas, nam Latini nominant auri rameta, quod ipias impetus a.? 
quarum a uenis abraferiuGracei Mypxi#. it aqp aurum, a uenis 8c ue? 
nulis abreptum, confidit in arenis, in eis non gignitur.arenas enim ue 
nulis carent, in quibus humor, ex quo fit aurum , contineri poffit. at 
fub arenis fi fuerint uenulg, in eis aurum gigni poteft,ut etiam fub pa 
ludibus.aqua enim eomprirriens terram, metallorum ortum non irn 
