v ■ ■ \ V ?' \ 
N V N C V P Ä T Ö, R I A ^ $ 3 , r 
\ , ' ■ _ . ' . 
omnibus animantibus feu moueanturautquiefcant, feu iiigilehtatJt 
dormiant» cum autem terra 8C aquas praeter marinas ac pluuias eftuti 
dat,8£expiret exhalationes, ex quibus oritur piuuia, & aer gignitur, 
qui eriam inficitur i)fdem:ornnes mortales necefie habent confidera* 
re naturam eorum quas effluunt ex terra, qua?C|? illa expirat,ut tam ex 
aquis quam ex locis faliibres eligere, fugere peftilentes poflint» Itacp 
permulti Gra?ci de aqua fcripferunt,Hippocrates fcihcet, 1 heophra 
ftus,Tima;us,PofidoniLis,Hegefias, Herodotus, Ariftides, Metro^ 
dorus, Rüfus, Galenustaliqui etiam Latini, ut M» Varro, M. V iim* 
uitis, G. Plinius, Marcellus» quorum omnium libri fi in manus meas 
ueniilent^in hoc argumenti genere aut nihil pofuifiem opera? , aut fi 
pofuifiem aliquid, laborem meum non parum leuaflet tot & tam do 
dorum utrorum labor» feci ex Grascis tantumodo extantfcripta Hip 
jpocraris,Rufi,Galeni:ex Latinis Vitruut) & Plini). Hippocrates au^ 
tcm in fuis libris quafi femina quaedam foluiri fparfit » quae quanqua 
Rufus in libello De aquis infcripto , 8c Galenus in Comencarqs fuis 
uberiora fecerunt, tatuen totam de natura aquarum, & aliarum fern, 
quae fua fponte erumpunt ex terra, fententiam noii explicauerut.Ori 
bafiusuero, Paulus Algmeta,Aetius Ainidenus,&ab hisprofedfan 
tiquorum medicorum decreta, qua? maximam partem erant difper^ 
fa^collegeruntatq? feruaruht; ipfi nihil quod ad hunc locum attinet, 
fnuenerunt » at multa de aquis fcripta Vitfuuius, multa derjfdem, & 
exp irati o nib lis , e art eri scp Plinius excerpfit ex aliorum, maxime Gra? 
coru libris . fed ea fic utercp excerpfit, ut latis fupercp fuo ihfhtütö fe^ 
cille, totam earum rerum naturam perfecutus ede cenferi non poffiL 
firmliter ex Grgcis rei ruftice fcriptoribus, Paxamus 8c Democritus, 
ex Latinis Columella tantum dixerunt deaqtia,qiiantum ad inftitu* 
iram eorum rationem perrineretud efi: quibus in locis , & quomodo 
quserenda fit aut colligenda, fi falientes riui 3C amnes aliquam uillam 
defecerint.equidem partim ueterumficriptorum ueifigia fecutus,par 
tim experimento 8C ufu nixus , de natura eorum qua? effluunt ex ter* 
ra,copiofius difierufirebus etiam exempla, quorum qugdam geogra 
phi ponunt, quxdam pöeta?, multä iam didi fcriptores,adiunxi;tuni 
ut gentis hocfcriptionis dilucidius facerem,exempla enim rem gque 
acftelia? aerem illuftranntum ut au torum fcripta,quce interdum ob* 
fcura funt,illuftrare.riec uetera modo, quoties locus poilulauit, a me 
repetita furit, fed faepe notiis ufüs furti , ut etiam rioftra aliquam a me 
lucem acciperent , etenim indignum mihi uiium efi: aliarum regionut 
res dignitatis fua? fplendorem obtinere,Germania? craiiis circumfu* 
fas tenebris lateretcum non minus ceteris memoria & fplendore fini 
digna?» plurium nero exemplor« colledio nec abhorret ä more ph u 
lofopho^ 
