De Mollibus Lib. I. 5 
A Scob eamremfanguinea appellantur, atque etiam quae Mollia nomine fpeciali vocantur. 
Qupd Plinius quoque confirmat dicens: Cerebrum omnia habent animalia, qure (angui- 
nerip : etiam in mari,qua? Mollia appellauimus,quamuis careant fanguine,vt Polypi.Id ta- 
men minime cerebrum cenfendum erit , fed quid proportione refpondens cert bro , a quo 
fentiendi, tnouendique facultas dimanat inora nes corporis partes .Sed noo tacebo, quod 
Arifioteles,ciim fentiendi vim a corde, n5 acerebroproficifci putet, partem in Mollibus 
didam principatum fentiendi obtinere dicat, ac fi ha?c eftetaWAo^oe cordi; fic enim 
fcribitrSed habent illud quoqj, inquit, oportet, quod ei parti proportionecur, cui fentien- 
di principatus in fanguineo genere mandatus eft: hoc enim in omnibus animalibus inefte 
necelle efLErgo Mollibus id membrana continetur humidum , per quod gula in ventrem 
pertendit, admota prius cergo(fic Gaza, ego veroadnata magis tergo, 
rd r&pavn txdhhov) mutis id a nonnullis dicitur. Hadenus ille, qui & humidam,corpulen- 
tamque partem eam effis fuhdit,tendereq; peream mediam ftomachum,fiuegulan .Nam, 
inquit, fijnter eam,& tergum pofitus efi’et,diftendi reque non poffet cibo ipg> ediente, pro- 
pter dorfi duritiam. Inteftinum a mute natura femoU't,exttaqipofuit,&aif amentum in- 
B teflino annexuit, vt quamplurimum diftarec ab aditu, & pars fordida a nobili, & pi incipe 
procul haberetur. Partem hanc cordi proportionari , & fitus ipfe oftendit , cum idem fu & 
dulcedo humoris,tanquamconcoda,&fanguinea quaedam. Et alio rurfus in loco , Mol- 
lium nullis inefie vifcera fcr*bit,fed cantum partem eam quam mutem appellant>& atrum 
quendam humorem , quem atramentum nominant , Totr&oAoi', alij vt Aihenasus, & Dio- 
fcorides vqutaay .Hoc fcribit|Plinius pro fanguine ijs inefle, de Sepia mare, ac femina 
ficloquens : Amboautem, vbi fensere fc apprehendi, c ffufo atramento , quod pi o langu * 
ne his eft,infufcata aqua abfconduntur.Rondeietiusbili potius refponderc putat. Natu- 
ra enim, inquit , vel quod pro fanguine eft nutrimenti caufa , veiutt theburum dii gemer 
feruat,mioimeautem in quolibet metu effundit . Prreterea meatus nullus eft verte pro- 
portione refpondens , quo alendi corporis caufa in vniuerfum corpus diftnbuatur. Qua- 
re fatius efte duxerim excrementum appellare, quod ab alimento fecrecum in vefica repo- 
nitur , quoque natura imminente periculo , tuendi huiufmodi ptfeium generis caufa abu- 
ticur.Nam quoties metu pertet rentur,hoc atro humore aquam infufcao^fibiqjnigrorem 
feptum proponunt, & turbulentiam quafi,quo fe abfeondant. Quocirca exci ementum ef- 
Cfeccnfet quoque ante Rondeletium Ariftotelcs,& nonalster quam in auibus fedimen- 
tum album in terreo earum excremento innafci . Non enim fecus quam anes vefica ca- 
renth^c Mollia, quantumq^rerrenum maxurefir,in atramentum iccernitur. Tunicaau- 
temidcontineturmembranec(quam//feavaappcllauit Anfioteles,Gaza papauer vercir,» 
exitum, finemq, habens, qua alui excrementa emittunt, parte quasfiftula vocatur, quas in 
fupinis pofua eft . Sed& aliarum partium .interiorum meminit Philofophus,de quibus 
fic fer iptum reliquit: Os autem,inquit, gula eorum excipit a ngufta , quam feqirrur guttur 
(&poAo/3os, ingluuies)amplmfculum neque(non)abiimile aUibusrcut iungitur venter tan- 
quara omafum (abomafum VVottonus worpov) facie clausulae buccinorum. Iriteftinom 
abeo tenue, partem repens fuperiorem ad os fertur, quod laxius(^a^u 7 po»»)quam gula eft. 
& paulo poft dat rationem, cur hafce putes habeant, nimirum ingluuiem,&: abomafum* 
Habent, inquit, h^c(Molla) ita eas partes eadem de caufa, qua aues. Neque enim eorum 
vllumpoteft commolere cibumritaqjue mgluuies ventri p ssiacet. Sepias quoque, Loligi- 
niqjtum maiori, tum minori partes durae, ac folidae intus per corponspronacontineruur, 
quas non eodem appellant nomine: Sed quod infertum Sepijs eft,fepium vocant » quod 
D Loliginibus g/<po id eft gladiolum, vti poftea planius explicabitur. 
S E N S V S. 
OMNIARE quoque omnes[hofce Molles pifces feribit Ariftoteles, ve 
esetera aquatilia, dormireqjvt pifces proprie didtos . Vnde venfimdc eft, 
fenfibus externis, vt vifu,olfadtu,ac guftn valere. Vftum quoque eis ineffc 
manifeftum faciunt oculi, quos magnos eftefupca ex Phdofopho dixi, 
quarauis num acute cernant, nullibi fcripferit.Olfadu admodum, ac guftu 
valere ex his eius verbis colligimus : Nam & Sepia?, inquit, & Polypi 
odore efcarum alliciuntur : & Polypi ita adhasrcfcunt, vt auclh inde noa poftint,fed trun- 
cari potius patiantur. Ac vero pulicaria herba (xot^^os) admota protinus ab odore eius 
A 3 eefilire 
4. de par. 
cap. 5. 
Mutis t 
Hiftor. '4. 
cap. 1 . 
Lib 9 . cap 0 
2 g* 
De par.q* 
c ap% % . 
I 
Partes du- 
ras, ac /oli- 
das intus 
contineri . 
Somnus. 
HiBor. 4. 
cap . 1 4 . 
