purpurea 
Toga paU 
mata* 
Togapitfa 
Cur piffa 
dicatur • 
T r abeam 
genera* 
ftb'iu 
Trt&phant 
in togapi* 
0a, 
274 Vlyfsis Aldrouandi 
quin & magiftratus, Iduius in oratione L* Valerij ; Purpura /'inquit) viri vtemur pr#tex E 
tari in magiftratibus , in Sacerdotijs, liberi noftri praetextis Purpura toga vtentur. Plu- 
tarchusin qua?ftiQnibus Romanis. Purpura praetextam vellem tribunus plebis non geftat 
alijs tnagiftratibus gerentibus; an quia magiftratus omnino non eft: nam neqj li&ores ha. 
bet tribunus plebis, neq$ pro tribMnabfe4en§re(pQOla 4at, Hucfpe^are videtur illud Sj- 
Jij Italici, 
frtffenos hac prima dedit pr ac edere fafccs* 
Et tunxit totidem Lacito fermone fecures , 
Hac alias ihoris decor auit honore fc citre i , 
Et princeps Tyria ve jlemprmexuit o ftro , 
AHufifTequoqs apparet adpratexcara Epigrammatarium hoc verfu: 
Dmjit no ftras Ettrpma, veHra togas* 
Inuenio etiam praetextam qua Romanus magiftratus vtebatur , a nonnullis Purpu-eam 
quandam fafeiam valde latam intelligi, quae tamen multipliciter plicata in anguftum < o> 
traheretur, atqj ita fupra alia veftimenta,ntjnc ab humeris, nunc a pectore in fafei# mo- 
dum circumduceretur , nunc eius capita vtcinq; ab humeris in pe&us dimitterentur , cu- E 
jus generis amicula Romae plerifqj antiquarum ftatuis indu&a confpicias. Togam palma- 
tam ^ palmis pi&is appellari exiftimatideManurius, cuius tamen non multa apud icnpto- 
res veteres mentio extat: pltires meminerunt tunica: palmat#. Necaffentitur Aldus, qui 
Feftum fecuti , fi mado Feftus ita fcripfit , tunicam palmatam a latitudine elatiorum di- 
$am, & eandem eife cum lato elauta, arbitrantur. Quid enim fimile (inquiU habet cla uus 
cum palma? Quare tunicam palmatam fuiflfe credit, quam triumphantes, rogi pi&afu* 
perimpofica , tanquam infigne vi&oris praedarent, propterea Uuiuseam fiaiulcum ro* 
ga pidta nominant in decimo. Quos, inquit , vqs fellis curulibus , toga praetexta , tunica_» 
palmata, & toga pi&a,& corona triumphali, laureaq; honoratis. Quo loco fatis patet non 
fignificari latum clauum: non enim poft togam praetextam nom inaretur cum toga prae- 
texta fit honoratior > quia nqn ea Senatores omnes , vt latoclauo , fed tantum quimagi* 
ftratum gererent, vtehamur. Toga pida , vedfis Hetrufca fuit , Purpurei coloris *auto di- 
ftin&a , a triumphantibus geftari folita, quam, vt ait Florus, fiiba&is duodecim Thufcia? 
populis , Tarquinius Prifcus Romam tranftulit , id quod etiam Dionyfius confirmat® 
Macrobius a & Plinius id non Prifco ,fcd Tullo Hoftilio tribuunt. Haec Purpurea fuit , vt G 
Dionyfius offendit. Pi&a vocatur , quod in ea vari# figurae ita fingerentur , vt ea fpccies 
ad piaturae fimilitudinem accederet.' Differebat abhaccoga Purpurea, quia h#e erat pu- 
ra^ ommbus fenatoribus communis, quanquammagiftcacum non gererent: a toga prae- 
texta vero, quia haec erat alba cum limbo Purpureo circumduco, cum Purpurea lim- 
bum non haber et, Trabearum genera tria fuiffe Suetonius in libro de veftimencjs , autho* 
re Seruio , offendit ; vnum k fola Purpura » dijs confecratum , alterum e Purpura non fine 
albo, quo reges vfi fuerint, cqrtiumaogurale e Purpura, & cocco. Primum vtaqs illud for- 
te fuerit, quod nos fuperius Dijs, & confecratum , & gratum fuiffe diximus. Secundi ge- 
neris trabes fuerunt prae reliquis in maximo apud Romanos v fu. Non enim regestan- 
tum, verhm etiam pulfis regibus confidens * item equites, cum trabeati idibus QumCili- 
buscranfueherentur, easvlurparunt. Et confulumqnidem trabea, vt videtur AldoMa- 
nutio , poft reges fuiffe militaris habitus , quo confides in bello vfi fuerunt; adcuius opi, 
nionis corroborationem citatilludLiuijrConfuI, cum Corcyra? hybernaffet^ vere primo 
incontinente trabeatus ad hoftem ducere pergit reandemq; ob caufam etiam equeftres 
turmas bellicam fpecierorepra?fcntantes,idibusQuinCilibus trabea veftltostranfueCos pj: 
effc afferit. Meminit huius trabe# confidatis Aufomus in gratiarum aftionc , pro confu- 
latu,his verbis: In procinCn,& tum maxime dimicaturus , palmata? vcftis mc# ornamen- 
ta difponi feliciter, & bono omine; namq; ‘fte habitus, vt in pace confidis eft,fic in viCo- 
ria triumphantis. Parum eft, fi qualis ad me trabea mittatur, interrogas : te coram promi 
jubes. Haec ille , ex quibus illud primum conflat , triumphalem Romanis trabeam fuiffe, 
quod alibi non facili inuenias; triumphabant enim in toga pi<ffa.,vt diximus. deinde con* 
fularcmsquod reipub.tempoubus inuficatum fuit; praetexta enim tunc>& confules, & re» 
liqui magifteatus vtebantur : pofteematrabeam* ^palmatam veftem, &*ogam piCam 
eanderofaeit: quin etiam trabeam auro piCam dicit, quod nec Suetonius, vbi de tribus 
trabearum generibus agit, nec quuquam alius veterum feriptoru veteris, & liberat reipub 
meminit. Vnde apparet Gratiano imperan£C,& trabeatoscQnfulcnsfuiffejqui pr#cextati 
antea fueranG & trabea fuiffe pi^am contra veterum confiictudinero. De tertio trabeai u 
»'■-.> geuerte 
