De Mollibus Lib. I. 
5 
*> 
%> 
“ 4. dcpar, 
cap 
9 » 
9 > 
f» 
9 » 
3 » 
9 » 
A & ob eam rem fanguinca appellantur, atque etiam quas Mollia nomine fpeciali vocantur. 
Quod Plinius quoque confirmat dicens: Cerebrum omnia habent animalia, qua fangui- 
nemictidm in mari qua: Mollia appellauimus,quamuis careant fanguine, vt Polypi. Id ta- 
men minime cerebrum cenfendum erit, fed quid proportione rcfpondcns cerebro , a quo 
fentiendi mouendiq; facultas dimanat in omnes corporis partes . Sed non tacebo quod 
m Ariftoteles, cum fentiendi vim a corde, non a cerebro proficifci putet, parte in Mollibus 
judpv didam principatum fentiendi obtinere dicar, ac ii ha?c eifet dvzAoyoc cordi dic enim 
fcribit: Sed habent illud quoq;, inquit, oportet, quod ei parti proportionetur,cui fentien- Mutis, 
di principatus in fanguineo genere mandatus cft : hoc enim in omnibus animalibus ineffe 
neceifc eft . Ergo Mollibus id membrana continetur humidum, per quod gula in ventrem 
pertendit, admota prius tergo (iic Gaza, ego vero adnata magis tergo, 7 rpo<T 7 rtQvxi tt/joV- 
TTfxtrn pCa'Ahot) mutis id a nonnullis dicitur. Hadcnus ille, qui &humidam corpulen- 
tamq; partem eam effe fubdit, tendereq; per eam. mediam ftomachurn fiuc gulam . Nam, 
inquit, fi inteream & tergum pofitus eflet,diftendi seque non pofiet cibo ingrediente, pro- 
_ pterdorfi duritiam. Inteftinum a mute natura femouir,extraq; pofuit,& atramentum in- 
B teftino annexuit, vtquamplurimum diftaretab aditu , & parsfordida a nobili & principe 
3J procul haberetur. Partem hanc cordi proportionali & fitusipfe offendit, cum idem fit & 
dulcedo humoris, tanquam concodfa & fanguinea quadam. Et n alio rurfus in loco,Mol- " Hiflor. 4. 
lium nullis ineffe vifcera fcribit, fed tantum partem eam quam mutem appellant, & atrum ca P 
quendam humorem, quem atramentum nominant, toV 3 oaA , j alij vt Athenaeus &Dio- 
fcorides ro^Actv. Hoc fcribit 0 Plinius pro fanguincijs inclTe, de Sepia mareac femina 9 L\b.^cap. 
licloquens: Ambo autem vbi fenserc fc apprehendi , effufo atramento, quod profangui- 
nehis eft,infufcata aquaabfcunduntur. Rondelctius bili potius refpondere putat. Natu- 
ra enim, inquit, vel quod pro fanguineeft nurrimenticaufa, veluri thefaurum diligenter 
feruat, minime autem inquolibet metu effundit. Praeterea meatus nullus eft vena? pro- 
portione refpondens,quoalendi corporis caufa in vniuerfum corpus diftribuatur . Qua- 
re fatius effe duxerim excrementum appellare, quod ab alimento lecretum in vefica repo- 
nitur, quoque natura imminente periculo, tuendi huiufmodi pifeium generis caufa abu- 
titur . Nam quoties metu perterrentur, hoc atro humore aquam infufcant,fibiq; nigrorem 
feptum proponunt & turbulentiam quafi,quo feabfcondant . Quocirca excrementum ef- 
fe cenfet quoqueante Rondeletium p Ariftoteles , & non aliter quam in anibus fedimen- 
tum album in terreo carum excremento innafei . Non enim fccusquam aues vefica ca- 
rent ha?c Mollia, quantumq; terrenum maxime fit, in atramentum fecernitur . Tunica au- 
tem id continetur membranea(quam /uvxum appellauit Ariftoteles, Gaza papaucr vertit) 
exitum, finemq; habens, qua alui excrementa emittunt, parte qua? fiftula vocatur , qua: in 
fu pinis pofita cft . Sed & aliarum partium interiorum meminit Philofophus, de quibus 
fic feriptum reliquit: Os autem, inquit, gula eorum excipit angufta, quam fequitur guttur 
(tt/so^o/Sos, ingluuies) ampliufculum neque(non) abfimileauibus:cui iungitur venter tan- 
quam omafum (abomaluin VVottonus Xvusrpov) facie clauicula? buccinorum. Inteftinum 
ab eo tenue, partem repens fuperiorem ad os fertur, quod laxius (Tra^rpov’) quam gula eft. 
& paulo poft dat rationem, cur hafce partes habeant, nimirum ingluuiem & abomafum . 
3 , Habentdnqui^htecfMolliajitacas partes eadem de caufa, qua aues . Neque enim eorum 
„ vllumpoteft commolere cibum: itaque ingluuies ventri pra?iacet. Sepia? quoque Loligi- Partes diu- 
,, niq; tum maiori tum minori partes dura? ac folida? intus per corporis prona continentur, ™s,ac/ 0 h- 
quas non eodem appellant nomine: Sed quod infertum Sepijs eft, fepium vacant, quod das lntus 
X) Loli ginibus fi<pos , id eft gladiolum, vtipoftea planius explicabitur . ^ 4«, < 
S E N S V S. 
p Dcpar, 4. 
ca P^- 
9» 
3, 
O M N I A R E quoque omnes hofce Molles pifces fcribit a Ariftoteles, vt Somnas 
canera aquatilia, dormireq; vtpifces proprie di(ftos. Vnde verifimile eft, * 
fenfibus externis, vt vifu,olfadu,ac guftu valere . Vifum quoque cis ineffe C ap. 1 4. 
manifeftum faciunt oculi , quos magnos effe fupra ex Philofopho dixi . 
quamuis num acute cernant, nullibi fcripferit.Olfa&u admodum ac guftu 
valereexhis b eius verbis colligimus: Nam & Sepia?, inquit, &Polypi 
odore efcarum alliciuntur:& Polypi ita adharefeunt , vtauelli inde non poffinr, fed trun- 
cari potius patiantur . At vero pulicaria herba ( ) admota protinus ab odore cius 
A | refiiire 
