f lib. 4. dcc. 
4. 
Purpuun 
falci a. 
Toga pal 
mata. 
Tnga pU 
dta. 
C13 r pida 
dicaiur. 
Trabearij 
genet a. 
* Lib . 34., 
Triuphan t 
in toga pj - 
da . 
quin& magiftratus. r Liuius in oratione L. Valer.ij: Purpura. (f.nquit) viri vtemur prae- £ 
textati in magifiratibus, in Sacerdotijs, liberi noftri prapeextis Purpura toga vtentur, Plu 
tarchusin quaftionibus Romanis. Purpura praetextam vellem tribunus plebis nonge- 
ftaralijs magifiratibus gerentibus: an quia<magiftratus omnino non elb nam neq; Iidto- 
rcs habettribunusplebis ? neq; pro tribunali fedens refpgnfa dat . Hucfpedare videtur 
illud Sili j Italici: \.^ r 
Biferi os hac prima dedit prae e der e fafces 
Et /unxit totidem tacito fermone fecures , 
Hac altas, ebons decor auit honore fecures 
Et princeps Tyrio vestem pr at exuit ojlro. 
Allufifle qnoq; apparet ad praetextam fc pigram matarium hoc verfin 
Diutfu nostras Purpura veflra togas, 
Inuenio etiam prtetextam qua Romanus magiftratus vteba.tur» a nonnullis Purpuream 
quandam fulciam valde latam fiuelligi, qua; tamen multipliciter plicae in angullum con 
traheretur , atq; ita fupra alia vefiimenta nunc ab humeris , nunc a pedore in lafcig mo- 
dum circumduecrcmr, nunc eius capita vtrinq; ab humeris in pectus dimitterentur, cu- F 
ius genetis amicula Roma: plcrifq; antiquorum Ratuis induda coiRpicias. Toga palma- 
ta a palmis pidis appellari exifiiar it ide M marius, cuius tamen non multa apud feripto 
res veteres mentio exta, t: pl ures meminerunt tunica? palmatae , Necalfentitur Aldus qui 
Idlumlecuti, fi modo Fefius ita fcripfit , tunicam palmatam a latitudine clauorum di- 
dam & eandem e£fc cum lato clauo, arbitrantur. Quid enim fimile(inquit) habet clauus 
cum palma ? Quare tunicam palmatamiuifle credit, quam triumphantes , toga pida fu- 
perim polita’, tanquam infigne vi^ri-a? prapftarent. propterea Liuius eam fimul cuaftQ- 
ea pida nominat in decimo. Quos, inquit, vosfellis curulibus, toga pra;texta , tunica 
palmata, & toga pida& corona triumphali, laureaq ; honoratis, Quo loco fatis patet non 
fignificari latum clauum: non enim poli togam praetextam nominaretur ; cum toga pra;** 
texra fit honoratior, quia non ea Senatores omnes , vt lato clauo , fed tantum qui magi- 
liratum gererent, vtebantur. Toga pida, vellis Hetrufcaiiiit, Purpurei coloris, auro di- 
fiinda, a triumphantibus gefiari lolita , quam vt ait Florus , fubadis duodecim Thulciie 
populis, Tarquinius Prilcus Romam tranftulit, idquod etiam Dionylius confirmat, 
Macrobius & Plinius id non Pr ileo, fed T ullo HoRilio tribuunt. ffiec Purpurea ru it, vt G 
Dionylius oftendir. Pida vocatur, quod in ea varia? figura; ita fingerentur, vtea lpecies 
ad pidura? fimilitudinem accederet. Differebat ab hac toga Purpurea , quia ha;c erat pu 
ra, & omnibus fenatoribuscommunis, quanquam magifiratu non gererent: a toga prte- 
texra vero, quia luee erat alba cum limbo Purpureo circumdudo , cum Purpurea lim- j 
bum non haberet, Trabearum genera tria fu i fle Suetonius in libro de vefiunentis aucho- 
re Seruio ofiendir; vnum efola Purpura, dijs conlecratum , alterum e Purpura non fine 
albo, quo reges vli fuerint, tertium augurale e Purpura & cocco. Primum itaq; illud for 
te fuerit , quod nos fuperius Dijs & conlecratum & gratum fuilfe diximus , Secundi ge- 
nens trabeae fuerunt pra; reliquis in maximo apud Romanos vfu. Non enim reges tan- 
tum, verum etiam pullis regibus confides , item equites , cum trabeati id ibus (Tuiudili- 
bus tranfucherentur, eas vlurparunt, Ht conlulum quidem trabea, vt videtur Aldo Ma- 
nutio, poft reges fuifse militaris habitus, quo confules inbello vli fuerunt : ad cuius opi- 
nionis corroborationem citat illud Liuijd Confuficum Corcyra; hybernallet , vere primo 
incontinente trabeatus aci hoftem ducere pergit: eandemq; obcaufsam etiam equeftres 
turmas bellicam fpecicin reprar lentantes, idibus Quindiiibus trabea veftitos tranluedos 
efse alserit. Meminit huius trabea; con fularis Aufoniusin gratiarum asione, proconlu- 
latu, his verbis; In procindu & tum maxime dimicaturus, palmata vellis mea ornamen- 
ta ddponi feliciter & bono omine: namq; iRc habitus, vt in pace coniulis eR , fic in vido- 
ria triumphantis. Parum eft fi qualis ad me ruabea mittatur, interrogas; te coram promi 
iubes. Hac ilie, ex quibus illud primum confiat, triumphalem Romanis trabeam fuilse, 
quod alibi non facile inuenias: triumphabant enim in toga pida, vt diximus, deinde cou 
fularem; quod reipub. temporibus inuliracumfttjt : pratextaenim runc & confules & re- 
liqui magiftratus vtebantur; poftremo trabeam & palmatam vefiem , & togam pidam 
eandem facit: quin etiam trabeam auro pidam dicit , quod nec Suetonius , vbi de tribus 
trabearum generibus agit , nec quifquam alius veteru Ipriptoru veteris & libera reipub. 
meminit. Vnd 
amea lucrant, 
>paret Gratiano imperante Sc trabeatos comules fimic , qui prarextati 
abea fuifse Didam contra veterum conluetudincm. De tertio trabearti 
